Војната со Иран го турка светот во нова нуклеарна ера: За оружје за масовно уништување почнаа да размислуваат и земјите што рекоа дека никогаш нема да го имаат

Иако само девет нации во моментов се сметаат за нуклеарно вооружени држави, повеќе од 20 други имаат енергетски програми, индустриски бази и инженерска експертиза што би им овозможиле да почнат да се искачуваат по скалите до бомба. Потребни се само 25 килограми високо збогатен ураниум или 8 килограми плутониум за да се направи оружје способно да уништи мал град. Трката е поттикната од верувањето дека откажувањето од нуклеарно оружје ги остава нациите изложени. Според шефот на МААЕ, Гроси, повеќе нуклеарно оружје во повеќе земји нема да го направи светот побезбеден

Подготвеноста на американскиот претседател, Доналд Трамп, да ги напаѓа противниците додека ги вознемирува сојузниците се заканува да го турне светот во нова нуклеарна ера.

Од Северен Атлантик до Западен Пацифик, владите дебатираат појавно од порано дали и тие мора да имаат бомба. Германија и Полска, кои долго време беа задоволни да седат под нуклеарниот чадор на САД, по размислувањата на Трамп за преземање на Гренланд, ги поздравија француските предлози за проширување на сопственото стратешко одвраќање на земјата низ целиот континент.

Кина и Русија, обете долгогодишни членки на ексклузивниот клуб на нуклеарно вооружени земји, додека ги надградуваат своите арсенали, изразуваат загриженост за ризикот од ширење на оружјето во Јапонија и во Јужна Кореја. САД, единствената земја што искористи нуклеарно оружје против цивилно население, ја проценуваат можноста за враќање на тестовите за атомска бомба за да се усогласи со извршната наредба на Трамп по пауза од повеќе од три децении – пишува порталот „Јапан тајмс“.

Во истата недела кога издаде американскиот претседател ултиматум до раководството на Иран да се откаже од својата нуклеарна програма, неговата администрација дистрибуираше извештај со кој му се дава на нејзиниот регионален ривал, Саудиска Арабија, потенцијален пристап до технологијата за збогатување ураниум и преработка на ураниум. Еден дипломат од европска држава рече дека потребата континентот да развива сопствени нуклеарни капацитети е активна дискусија низ неговите главни градови.

– За можното стекнување такво оружје за масовно уништување отворено се дискутира, дури и во земјите што ветија дека никогаш нема да го поседуваат. Но, повеќе нуклеарно оружје во повеќе земји нема да го направи светот побезбеден, напротив – рече во интервју Рафаел Маријано Гроси, генерален директор на Меѓународната агенција за атомска енергија – МААЕ.

Иако само девет нации во моментов се сметаат за нуклеарно вооружени држави, повеќе од 20 други имаат енергетски програми, индустриски бази и инженерска експертиза, кои би им овозможиле да почнат да се искачуваат по скалите до бомба. Потребни се само 25 килограми високо збогатен ураниум или 8 килограми плутониум за да се направи оружје способно да уништи мал град. Трката е поттикната од верувањето дека откажувањето од нуклеарно оружје ги остава нациите изложени, при што примерите на Либија, Украина, а сега и на Иран ги нагласуваат последиците.

Но, колку повеќе нации имаат бомба, толку потешко им е на големите сили да контролираат како се користи, а светот станува поопасен. Експертите за неширење предупредуваат дека системот за контрола на оружјето, макотрпно изграден во текот на Студената војна, наскоро би можел да се распадне. Сега, како што пишува „Јапан тајмс“, додека конвенционалните ракети редовно паѓаат врз градови во Европа и на Блискиот Исток, преостанатите договори што ја поткрепуваат глобалната контрола на оружјето се соочуваат со неизвесна иднина.

Исто така, се очекува состаноците на Обединетите нации за преглед на 56-годишниот Договор за неширење нуклеарно оружје следниот месец да го откријат зголемениот отпор од државите со нуклеарно оружје кон неговите ограничувања. Договорот за сеопфатна забрана на нуклеарни тестови е, исто така, во опасност поради заканите на Трамп за продолжување на детонациите и тврдењата на САД дека Кина тајно ги спровела своите.

Самиот Трамп беше меѓу светските лидери што предупредуваа дека се зголемува опасноста од нуклеарен конфликт. Во текот на кампањата во октомври 2024 година, тој рече дека САД се „многу блиску до“ трета светска војна и вети дека ќе ја спречи. Но, одлуката на САД и Израел да го нападнат Иран во обид да ја елиминираат неговата нуклеарна програма покажува колку е несигурна ситуацијата. Од јуни, мониторите на МААЕ потврдија дека Иран поседува повеќе од 440 килограми ураниум, кои теоретски се доволни за брзо да се направат десетина бомби.