Што значи „дизел-спред“? За прв пат на пазарот се појавува ваков феномен, експертите загрижени

Пазарите на енергенти ги размрда новиот скок на цените на нафтата и гасот. Цената на барелот веќе надминува 105 долари, а цените на гасот се на рекордно ниво.

Сепак, загрижувачки е фактот што, во пресрет на зимата, нивото на залихи во европските складишта изнесува околу 67 проценти, бидејќи летниот пад на цените што го очекуваа многу земји не се случи.

Глиго Вуковиќ, програмски менаџер во Делегацијата на ЕУ во Србија, изјави дека главната причина за поскапувањата е моменталната зависност на Европа од глобалниот пазар на течен природен гас (LNG).

„За жал, војната на Блискиот Исток се одолговлече. Европските директиви наложуваат земјите-членки на ЕУ да достигнат 90 проценти од капацитетот на складирање до 1 ноември тековната година, со одредба што дозволува 80 проценти од капацитетот во исклучителни околности“, објасни Вуковиќ.

За првпат, цените на преработените нафтени деривати растат побрзо од цената на суровата нафта

Остриот раст на цените на нафтата и на преработените нафтени деривати е уште позагрижувачки. Анализите укажуваат дека цената по барел би можела брзо да се искачи на 120 долари.

За првпат, на пазарот се забележува дека цените на преработените деривати – дизел, бензин и керозин – растат побрзо од цената на суровата нафта.

Блаж Брачиќ, економист во словенечката банка NLB, ги објасни последиците од недоволниот капацитет на рафинериите.

„Се соочуваме со таканаречениот феномен „дизел-спред“, при што цената на суровата нафта се движи сосема поинаку од цената на преработените нафтени деривати. Моментално се соочуваме со недостиг на капацитети за рафинирање. Еден фактор е теснецот Хормуз. Друг фактор е Русија, каде што Украина силно ги напаѓа локалните рафинерии“, рече Брачиќ.

Европа бара решение

Цените на горивата на бензинските пумпи низ Европа растат. Потрошувачите се загрижени, а државите повторно воведуваат мерки за ублажување на влијанието на високите трошоци за нафта и нафтени деривати врз цените на горивата.

Сабрина Малема, оперативен директор во една француска транспортна компанија, ја нагласува потребата од разумна потрошувачка на гориво, истакнувајќи дека горивото сега е вредно колку златото.

Томазо Дусо од Германскиот институт за економски истражувања ја истакна потребата од пазарна конкуренција на долг рок.

„Подобар пристап е насочена, директна помош – како што се исплати за помош на домаќинствата со ниски приходи или финансиска поддршка за малите претпријатија. Сепак, на долг рок, потребна ни е поголема конкуренција меѓу рафинериите и големите дистрибутери“, рече Дусо.