„Постигнат историски договор“: Грција ќе ѝ ги предаде на Бугарија посмртните остатоци на цар Самоил во замена за реликвии од грчки манастири

Грција ќе ѝ ги предаде на Бугарија посмртните останки на цар Самоил – кој владеел од 997 до 1014 година; ова беше потврдено по претходните извештаи на грчките медиуми. Посмртните останки на цар Самоил моментално се чуваат во Музејот на византиската култура во Солун и ќе му бидат предадени на бугарската држава за време на церемонија на 3 октомври, пренесува „Софија Глоуб“ (Sofia Globe).

Гробот на цар Самоил бил откриен во 1965 година во црквата „Свети Ахил“ на истоимениот остров во Преспанското Езеро од страна на грчкиот професор Николаос Муцопулос.

Бугарија во изминатите децении постојано бараше враќање на посмртните останки, вклучително и барањето поднесено во 2015 година од тогашниот претседател Росен Плевнелиев.

Прашањето повторно беше покренато во 2022 година, за време на мандатот на тогашниот премиер Кирил Петков, според „Параграф“ (Paragraf).

„Тие ќе бидат сместени во посебен саркофаг во црквата „Света Софија“.“

Бугарскиот претседател Румен Радев изјави дека, по интензивни преговори, Бугарија и Грција постигнале историски договор за враќање на посмртните останки на цар Самоил во неговата татковина.

Според него, бугарската влада треба да го одобри текстот на договорот подоцна денес и да го овласти министерот за култура да го потпише заедно со својот грчки колега.

„Договорот исто така предвидува меѓусебен трансфер на историски, религиозни и културни артефакти, како и реликвии, заради нивно чување“, истакна Радев.

Церемонијата за предавање на посмртните останки ќе се одржи на 3 октомври во Музејот на византиската култура во Солун, во присуство на највисокото раководство на Бугарија и Грција. Радев најави дека посмртните останки на цар Самоил, по нивниот транспорт до Софија со авион „Спартан“, ќе бидат сместени во посебен саркофаг во црквата „Света Софија“.

Во објава на „Фејсбук“ на 28 септември, поранешниот премиер Николај Денков – парламентарен лидер на групата „Ние продолжуваме со промената“ – истакна дека иако биле потребни „значајни дипломатски напори“ од неколку бугарски влади, „денес еден од нашите соништа се оствари“.

„Посмртните останки на цар Самоил конечно ќе бидат сместени во бугарска црква. Бугарите повторно ќе можат да му оддадат почит на херојскиот владетел на својата татковина. Му благодариме на премиерот Мицотакис [на Грција] за овој гест, кој ги издигнува пријателските бугарско-грчки односи – кои особено активно се развиваат од 2022 година – на уште повисоко ниво“, рече тој.

Според договорот потпишан од министрите за култура на Грција и Бугарија, Атина за возврат ќе добие 48 религиозни реликвии кои биле однесени во Бугарија за време на Првата светска војна.

Се работи за 48 вредни предмети од манастирот „Света Богородица Икосифинис“ во Пангејските планини и манастирот „Свети Јован Претеча“ во близина на Серес. Според грчката страна, тие биле однесени во Бугарија за време на Првата светска војна.

Грчкиот весник „Катимерини“, кој објавува детали за темата, не објавува точен список или број на предмети вклучени во сегашниот договор. Поради ова, не е јасно дали Софија ќе ги предаде сите вредни предмети што Атина ги бара со децении, или само однапред договорен дел од нив.

Грчката држава тврди дека предметите од двата манастири биле однесени во 1913, 1917 и 1942 година. Некои од нив биле вратени по завршувањето на Првата светска војна, но значителен број останале во бугарските музеи, библиотеки и црковни збирки.

Бугарската страна, од своја страна, ги посочи историските и правните особености на спорот, како и фактот дека некои од предметите од пред неколку децении биле дел од заштитена јавна и научна колекција.