Европа во потрага по итни мерки: Само четвртина од климатските штети се осигурени – некој ќе мора да го плати цехот на нестабилното време

Според Европската агенција за животна средина, екстремните временски и климатски настани предизвикаа околу 822 милијарди евра економски загуби во Европската Унија помеѓу 1980 и 2024 година, при што една четвртина од таа штета се случила само во последните четири години

Некој ќе мора да го плати цехот за штетите предизвикани од сè понестабилното време во Европа, а бидејќи повеќето од овие економски загуби не се осигурени, товарот ќе падне врз јавните финансии доколку не се преземат итни мерки.

Годинашните пожари во југозападна Европа, како и силните поплави што ги погодија Шпанија во 2024 година и Германија и соседните земји во 2021 година, покажуваат како климатските штети дополнително ги оптоваруваат европските финансии, кои се веќе под притисок поради повисоките трошоци за одбрана и зголемените трошоци поврзани со стареењето на населението, пишува „Ројтерс“.

Иако сегашниот фискален шок веројатно е сè уште релативно мал, расте верувањето дека тој само ќе стане поголем во регион кој се затоплува побрзо од кој било друг континент во светот. Според Европската агенција за животна средина, екстремните временски и климатски настани предизвикаа околу 822 милијарди евра економски загуби во Европската Унија помеѓу 1980 и 2024 година, при што една четвртина од таа штета се случила само во последните четири години. Јавните дефицити низ еврозоната во просек веќе изнесуваат околу три проценти од бруто-домашниот производ. Федерико Барига-Салазар, директор за суверени рејтинзи на западна Европа во агенцијата „Фич“, проценува дека поплавите од 2024 година во Шпанија – најлошиот настан од поплавите во Европа во последните пет децении – би значеле трошоци за закрепнување од 0,7 процентни поени од БДП помеѓу 2024 и 2026 година. Покрај тоа, во ЕУ, само една четвртина од загубите од катастрофи поврзани со климатските промени се осигурени, додека во некои земји осигурителната покриеност е помала од 55 проценти, според процените на ЕУ. Некои стравуваат дека нивото на осигурителна покриеност како дел од вкупните трошоци ќе се намали уште повеќе како што екстремните временски настани ќе стануваат почести.

Со оглед на тоа што ЕУ треба да ги достави предлозите за отпорност на климатските промени и управување со ризици оваа есен, вниманието е насочено кон можните решенија. Грција, чија економија зависи од туризмот и е особено изложена на ризик од топлотни бранови и пожари, разгледува начини за зголемување на осигурителната покриеност, а воедно да ја направи водоводната и енергетската инфраструктура поотпорна во туристичките центри. По големите поплави на почетокот на оваа година, Португалија објави планови за воведување задолжително осигурување на домаќинствата, кое би било поддржано од фонд за природни катастрофи и земјотреси, како и од механизам за солидарност за да се гарантира универзален пристап. За некои земји, привремено решение би можело да бидат таканаречените катастрофални обврзници, каде што инвеститорите можат да постигнат високи приноси, но исто така да изгубат дел, или цела главница ако се случи однапред дефиниран настан, како што е ураган или земјотрес. Хедер Грејб, виш соработник во „Бругел“, вели дека владите треба да воспостават посистемски решенија отколку еднократни итни буџетски распределби, бидејќи таков пристап може да создаде погрешен поттик за домаќинствата и бизнисите воопшто да не склучуваат осигурување.

Голем број студии сугерираат дека раните инвестиции во правењето економии поотпорни на климатските промени можат да заштедат пари на долг рок и да го спречат она што студија на Универзитетот Оксфорд од 2025 година го нарече „стапица за инвестиции во адаптација“, во која повторените климатски катастрофи го зголемуваат долгот, оставајќи помалку пари за мерки за заштита.