Три небесни спектакли за помалку од 24 часа: Затемнување на Сонцето, метеорски дожд и порамнување на 6 планети – ќе бидат видливи за голото око!

Во среда, на 12 август, во текот на само 24 часа ќе се случат низа ретки астрономски појави, вклучувајќи ја утринската видливост на планетите, делумното затемнување на Сонцето доцна попладне и максимумот на метеорскиот дожд Персеиди во текот на ноќта меѓу 12 и 13 август.

Адријатичкото здружение за воздухопловство и вселена (A3) наведува дека утринската фаза на овој небесен спектакл ќе започне непосредно пред изгрејсонце, кога шест планети ќе се подредат долж еклиптиката. Најдоброто време за набљудување ќе биде од 30 до 60 минути пред локалното изгрејсонце.

Со голо око ќе можат да се видат Сатурн позициониран високо на небото; Марс, препознатлив по својата црвеникава нијанса; како и Меркур и Јупитер, кои ќе се наоѓаат многу ниско на источниот хоризонт непосредно пред зората. Според A3, за да се забележат Уран и Нептун, ќе бидат потребни двоглед или мал телескоп, како и астрономски карти или мобилни апликации.

Делумно затемнување на Сонцето
Истиот ден, доцна попладне, од Хрватска ќе може да се набљудува делумно затемнување на Сонцето. Додека во северна и западна Европа ќе се гледа целосно затемнување, од Хрватска појавата ќе изгледа како делумно покривање на сончевиот диск од страна на Месечината, ниско над западниот хоризонт.

Според A3, оваа положба создава редок фотографски ефект познат како „затемнување при зајдисонце“, кој се случува за време на таканаречениот „златен час“.

За Загреб и централна Хрватска, се очекува делумното затемнување да започне во 19:25 часот, а врвот да биде во 20:06 часот; зајдисонцето е предвидено за 20:09 часот, додека сончевиот диск сè уште ќе биде затемнет. Самиот крај на затемнувањето нема да биде видлив бидејќи ќе се случи по зајдисонцето.

A3 предупредува дека Сонцето никогаш не смее да се гледа со голо око, низ очила за сонце, зацрнето стакло или неодобрена оптичка опрема, дури и кога е ниско над хоризонтот. Безбедното набљудување на затемнувањето бара употреба на специјализирани филтри со сертификат ISO 12312-2 – како што се фолија од милар или стакло за заварување со ознака DIN 14 – или примена на методот на проекција. Непочитувањето на овие правила може да доведе до трајно и неповратно оштетување на видот.

Персеиди за време на млада Месечина
Врвот на овој астрономски ден ќе се случи во текот на ноќта меѓу 12 и 13 август, кога се очекува најголема активност на Персеидите, најпознатиот метеорски дожд. Овогодишниот максимум се совпаѓа со фазата на млада Месечина; отсуството на месечевата светлина ќе обезбеди целосно темно небо, овозможувајќи да се видат дури и најслабите метеори.

Според A3, зениталната часовна стапка (ZHR) изнесува меѓу 80 и 100 метеори на час. Иако метеорите стануваат видливи штом падне ноќта, најголемата активност се случува во часовите по полноќ, па сè до зората.

За најдобро набљудување, се препорачува да излезете во природа, подалеку од градските светла. За набљудување на Персеидите не се потребни ниту телескопи ниту двогледи; метеорите најдобро се гледаат со голо око откако видот ќе се прилагоди на темнината – процес за кој се потребни најмалку 20 до 30 минути. A3 ги повикува градовите и општините да го исклучат или барем да го придушат јавното осветлување – особено декоративното осветлување на јавните згради и спомениците – во текот на ноќта меѓу 12 и 13 август, доколку тоа го дозволуваат безбедносните услови.

Од А3 истакнуваат дека намалувањето на светлосното загадување не само што ги подобрува условите за набљудување на ѕвездите, туку и ја подигнува свеста на јавноста за овој проблем; згора на тоа, тоа е од клучно значење за зачувување на ноќната животна средина и биодиверзитетот, како и за заштита на здравјето на луѓето и природните циркадијални ритми.

Јадранската воздухопловно-вселенска асоцијација (A3) ги повикува граѓаните, образовните институции и астрономските друштва да го искористат 12 август како можност за промовирање на науката, STEM-областите и техничката култура.