Српската дијаспора масовно се мобилизира за изборите

Интересот на српските државјани кои живеат во странство за гласање на изборите во Србија значително е зголемен. Според податоците достапни до 29 септември, за гласање во странство веќе се пријавиле околу 55.000 граѓани, а проценките се дека бројот до истекот на рокот би можел да достигне и 80.000. За споредба, на претходните парламентарни избори за гласање во странство се пријавиле 39.270 лица, од кои гласале 31.552, пишува Дојче Веле.

Најмногу пријави има од Босна и Херцеговина, а потоа следуваат Германија, Австрија, САД, Италија, Швајцарија и Канада.

Во Германија активисти организирани преку иницијативата „Вклучи се“ ги информираат граѓаните како да проверат дали се запишани во избирачкиот список и како да се пријават за гласање во странство. За да се отвори избирачко место во одредена земја, потребни се најмалку 100 пријавени гласачи, додека во случаи со помал број одлуката ја носи Републичката изборна комисија.

Во дијаспората, сепак, има незадоволство поради начинот на кој се обработуваат пријавите. Дел од граѓаните велат дека од конзулатите не добиваат потврда дека нивното барање е прифатено. Одредени опозициски активисти изразија сомнеж дека станува збор за намерно попречување на гласањето, но за таквите тврдења засега нема докази.

Тврдењата дека наводно постоело усно упатство од Министерството за надворешни работи за отежнување на отворањето избирачки места, особено во Германија и САД, беа отфрлени од министерот за надворешни работи Марко Ѓуриќ, кој ги оцени како ширење немир и поделби.

Германија е меѓу земјите со најголем број пријавени гласачи. Според официјалните германски податоци, на крајот на 2024 година во земјата живееле околу 273.000 српски државјани, без да се бројат лицата со српско потекло кои немаат српско државјанство.

Српската дијаспора, сепак, не е хомогена. На претходните избори листата предводена од Александар Вучиќ освоила 56,41 отсто од гласовите во странство. Но, резултатите значително се разликувале од град до град. Во некои традиционални средини на иселеници листата на Вучиќ имала висока поддршка, додека во Франкфурт, Минхен, Хамбург и Дизелдорф поддршката била под 30 отсто, а таму најмногу гласови добила листата „Србија против насилството“.

Зголемениот интерес за гласање се поврзува со актуелната политичка ситуација во Србија и со студентското движење, но конечниот ефект врз изборните резултати не може да се предвиди.

Дополнителен фактор е тоа што значителен број српски државјани одлучуваат да патуваат во Србија за да гласаат лично. Некои од нив велат дека немаат доверба во гласањето преку конзулатите, а сакаат и лично да бидат во земјата во изборниот период.

И покрај зголемениот број пријави, дијаспората и понатаму претставува релативно мал дел од вкупното гласачко тело. Проценките се дека повеќе од еден милион српски граѓани живеат во странство, но точниот број не е познат.

Клучното прашање во следните денови ќе биде колку од пријавените ќе го искористат своето право на глас и на колку места во странство ќе бидат отворени избирачки места.