Швеѓаните утре гласаат на парламентарните избори, крајната десница е поблиску до влез во владата

Швеѓаните ќе излезат на гласачки места во недела на парламентарните избори што би можеле да означат нова пресвртница во подемот на крајната десница во земјата. Шведските демократи, некогаш политички изолирана партија, би можеле да станат дел од владата за прв пат.

Според најновите анкети, опозицискиот левичарски блок предводен од социјалдемократката Магдалена Андерсон има солидна предност пред владејачката коалиција на централно-десничарскиот центар. Сепак, сликата значително се менува кога во пресметката се вклучени и Шведските демократи, кои според анкетите освојуваат околу 19 проценти од гласовите.

Премиерот Улф Кристерсон, чија малцинска влада на централно-десничарскиот центар зависеше од парламентарната поддршка на Шведските демократи во последните четири години, објави дека ќе ги вклучи во владата по изборите ако десничарскиот блок освои доволно места.

„Се согласивме дека ќе водиме кампања со цел да изградиме заедничка, мнозинска влада и дека јас ќе ја водам таа влада“, изјави Кристерсон за „Ројтерс“ кон крајот на август.

Претстојните избори би можеле да потврдат политичка промена што значително го промени ставот на Шведска кон имиграцијата, криминалот и националниот идентитет во последните години.

Кристерсон ја припишува соработката на неговата влада со Шведските демократи од 2022 година за голем број позитивни резултати, вклучувајќи економски раст, пониски цени на енергијата и храната, намалување на криминалот и пукањата поврзани со бандите и пад на бројот на баратели на азил на рекордно ниско ниво.

Сепак, перспективата за крајно десничарска влада останува вознемирувачка за некои во шведската јавна и политичка сцена.

„Ако Шведските демократи влезат во владата, тоа би имало огромно негативно влијание врз либералните идеали на нашата земја“, рече Биргита Олсон, поранешна министерка за европски прашања и членка на левичарската Централна партија.

„Веќе ги видовме последиците кога тие не беа од владата, и ќе беше десет пати полошо“, додаде таа.

Подемот на Шведските демократи е дел од поширокото зајакнување на крајната десница во Европа. Партиите со слични политички ориентации веќе учествуваат во владата во Финска, Италија, Хрватска и Чешка, додека претставуваат растечки предизвик за традиционалните партии во Франција и Германија.

Шведските демократи, предводени од Џими Акесон, се клучен парламентарен столб на владата на Кристерсон во последните четири години.

Сепак, некои аналитичари веруваат дека претстојните избори можеби не претставуваат драматична пресвртница, туку потврда за долгорочниот успех на Акесон во трансформацијата на партијата и ослободувањето од дел од политичкиот багаж што го носеше поради своето минато.

Партијата се извини во 2025 година за своите минати неонацистички и антисемитски ставови меѓу своите членови и претставници.

„Изборите се всушност референдум за Шведските демократи, односно за тоа дали ќе продолжиме по патот на крајната десница“, рече писателот и политички коментатор Јан Гилу.

Затоа, исходот од изборите би можел да има многу поголемо значење од самата промена на парламентарното мнозинство – би можел да покаже колку шведската политика трајно се поместила надесно и дали крајната десница ќе стане формален дел од владата за прв пат, пренесува вјести.ба.