Кревка деескалација или закана од нов конфликт: Војната меѓу САД и Иран влегува во нова фаза на исчекување

Односите меѓу САД и Иран повторно се на пресвртна точка, помеѓу кревка деескалација и закана од нов конфликт што би можел да го дестабилизира целиот Блиски Исток. Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да го продолжи прекинот на огнот не е резултат на деескалација на тензиите, туку е сложен дипломатски напор и притисок зад сцената, првенствено од Пакистан, кој се обидува да спречи отворена војна. Иако оружјето засега е стишено, политичките и безбедносните барања од двете страни откриваат длабока недоверба и спротивставени стратешки цели, што го прави секој чекор кон договор потенцијален чекор кон нова ескалација.

Конфликтот меѓу САД и Иран влезе во нова фаза на исчекување по одлуката на претседателот Доналд Трамп да го продолжи прекинот на огнот, како одговор на интензивните медијациски напори предводени од пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф и началникот на армијата Асим Мунир за да се отвори патот за ирански предлог. И покрај претпазливата деескалација на ситуацијата, реториката и условите поставени од двете страни продолжуваат да одразуваат длабоки поделби, оставајќи простор помеѓу можноста за „голем договор“ и враќање на воениот конфликт. Вашингтон влегува во преговорите од позиција за која смета дека е зајакната од успехот на поморската блокада и инсистира на низа „непреговарачки“ услови, меѓу кои клучен е барањето Техеран да ги премести своите залихи на ураниум збогатен до 60 проценти или повеќе надвор од земјата и да гарантира дека нема да се користи за воени цели. Посебен акцент се става на безбедноста на Ормускиот теснец, со барања иранските сили да не го загрозуваат комерцијалниот сообраќај и танкерите, како и да демонтираат мрежа од морски мини и бродови без екипаж и да обезбедат дека теснецот останува отворен под сите околности.

Од друга страна, Техеран го условува секој политички напредок со итно и целосно укинување на поморската блокада, запленувањето и санкциите и инсистира на преговори во Исламабад. Ирански извори велат дека земјата е подготвена привремено да ја замрзне својата нуклеарна програма во замена за признавање на правото на збогатување за цивилни цели и финансиска компензација за претрпената штета. Во исто време, Иран нагласува дека безбедноста на Заливот и Ормускиот теснец е единствена одговорност на регионалните држави, отфрлајќи какво било надворешно мешање и нагласувајќи ја контролата врз теснецот како важен елемент на суверенитетот. Тие ја отфрлаат, како што наведуваат, „политиката на понижување“ и велат дека нема да преговараат од позиција на слабост или под закани.

Во меѓувреме, Пакистан се обидува да ја смири кризата со балансирање на притисокот врз Техеран да ги дополни своите предлози и напорите да му купи на Вашингтон повеќе време за дипломатија. Во исто време, Иранската револуционерна гарда вели дека останува во целосна готовност, подготвена да удри силно врз сите непријателски цели во случај на нова ескалација, со акцент на постојана будност за време на прекинот на огнот и отворена можност за таргетирање на чувствителни точки и центри за одвраќање, пишува Вечерњи.хр.