Инцидент на состанокот на Г20 во Атланта: САД се откажаа од плановите за групна фотографија по противењето на Европјаните во врска со Лавров

САД се откажаа од плановите за групна фотографија на министрите за надворешни работи од Г20 – групата на 20-те најголеми светски економии – на првиот ден од нивниот дводневен собир. Оваа одлука уследи по приговорите од неколку европски претставници, кои одбија да се фотографираат заедно со рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров и се заканија дека ќе ја напуштат сесијата за фотографирање.

Откажувањето на групната фотографија – традиционален воведен настан за вакви дипломатски собири – ги истакна длабоките поделби во рамките на Г20 во однос на глобалните кризи што ја загрозуваат меѓународната безбедност и трговијата.

Според американски официјални претставници, државниот секретар на САД, Марко Рубио, одлучи да ја откаже сесијата за фотографирање, оценувајќи дека видливиот раздор би претставувал непотребно одвлекување на вниманието.

Состанокот на министрите за надворешни работи на Г20 во Атланта – кој инаку се одвива според предвидениот распоред – има за цел да ги постави темелите за самитот на лидерите на групата, чиј домаќин во декември оваа година ќе биде американскиот претседател Доналд Трамп, во неговиот голф-клуб во Мајами.

Откажувањето ги зголеми загриженостите во врска со малите изгледи дипломатите од Г20 да постигнат консензус за многу од најспорните прашања со кои се соочуваат. Тука спаѓаат конфликтот меѓу Русија и Украина, можна војна на САД и Израел против Иран, американските царини, како и кинеските маневри во Јужнокинеското Море. Сите овие прашања придонесоа за пораст на глобалните цени на горивата и создадоа неизвесност во трговијата. Од САД изјавија дека примарен фокус на состанокот е решавање на разликите во однос на слободата на пловидба – конкретно во Ормускиот Теснец, Црвеното Море, Црното Море и Јужнокинеското Море. Оваа тема ќе опфати дискусии поврзани со Иран, Русија и Украина, како и со Кина и нејзините помали соседи.

Можноста за нова воена интервенција на САД во Иран фрла сенка врз состанокот, зголемувајќи ги тензиите низ целиот регион – вклучително и во Саудиска Арабија, која е членка на Г20. Како што претходно објави АП, американски официјални претставници предупредија неколку земји од Блискиот Исток и регионални сојузници да се подготват за можни нови воени напади врз Иран по изборите во средината на мандатот што се одржуваат во вторник, како и за можноста Иран да возврати против нив.

Сепак, Стејт департментот наведе дека Рубио го гледа овој собир како начин за „унапредување на практичната соработка во однос на заедничките економски и безбедносни предизвици“, нагласувајќи дека групата треба да им даде приоритет на решенијата за „геополитичките кризи кои придонесуваат за глобални економски потреси“.

Сепак, постои скептицизам дали членките на Г20 ќе успеат да ги надминат своите суштински разлики.

Уште пред несогласувањето околу заедничката фотографија, некои земји од Г20 изразија загриженост поради одлуката на САД да ја поканат Русија – во време кога Москва ги засили нападите врз Украина. Ова е особено значајно со оглед на тоа што администрацијата на Трамп ги сведе односите со Украина на најниско ниво, откажувајќи се од воведување нови санкции кон Москва и привремено ограничувајќи ја логистичката и разузнавачката поддршка. Руското Министерство за надворешни работи изрази незадоволство поради проблемите со добивање визи за својата делегација, кои беа решени дури во последен момент. Овие компликации создадоа впечаток дека „не сите во Вашингтон“ биле задоволни од учеството на Лавров, изјави портпаролката на руското МНР, Марија Захарова, додавајќи сепак дека Лавров ќе го искористи состанокот за да се заложи за „брза реформа на глобалните економски институции“.

Лавров ретко патувал во земји-членки на НАТО откако Русија ја нападна Украина во февруари 2022 година – потег што доведе до воведување строги санкции кон Москва.

Неговото присуство во Атланта веројатно ќе создаде внатрешнополитички проблеми за Трамп, само неколку дена пред изборите во средината на мандатот, а исто така ќе ги вознемири и западните учеснички во Г20, изјави Ијан Кели, кој служеше како амбасадор на САД во Грузија за време на првиот мандат на Трамп.

Кели, кој сега предава на Универзитетот Нортвестерн во близина на Чикаго, истакна дека многу републикански законодавци – кои веќе стравуваат дека ќе го загубат мнозинството во Конгресот – се незадоволни од помирливиот пристап на Трамп кон Путин. Тој додаде дека демократите би можеле да ја искористат оваа покана за да ги критикуваат републиканците пред изборите во вторник. Што се однесува до самата Г-20, присуството на Лавров речиси сигурно ќе ги попречи напорите за постигнување обединет став за руско-украинската војна, изјави Кели, додавајќи дека тоа неизбежно ќе го ослаби влијанието на пораката што, барем западните членки, имаат намера да ја пренесат. Нејасно е дали рускиот претседател Владимир Путин ќе ја прифати поканата на Трамп за самит на Флорида во декември, пренесува АП.

Украина – која не е членка на Г-20, но беше поканувана на претходни вакви состаноци – оваа година не доби покана; американски претставници изјавија дека свесно одлучиле да ги вклучат само официјалните членки на групата.

Сепак, отсуствува и Јужна Африка – земја-основач на Г-20 и единствената африканска држава во групата.

Јужна Африка е вклучена во неколку остри спорови со администрацијата на Трамп; згора на тоа, кога минатата година таа претседаваше со групата, високи американски претставници – меѓу кои Трамп и Рубио – не присуствуваа на состаноците одржани во таа земја, пренесе „Бета“.