„Змејови што блујат оган“ – нова закана што се издигнува на шумските пожари во Европа: Што, всушност, претставува феноменот „огнени облаци“

Додека Франција и Шпанија се борат со еден од најлошите бранови на шумски пожари во последниве години, експертите предупредуваат на редок, но исклучително опасен феномен – пирокумулонимбусни облаци (пирокумулонимбус или pyroCb), познати и како „огнени облаци“. Овие облаци можат да генерираат свој ветер, па дури и молњи, со што започнуваат нови пожари, пишува France24.

Овој феномен, кој е нов во Франција, е уште една последица од климатските промени предизвикани од човековата активност, смета францускиот истражувач Жан-Батист Филип, кој ги проучува шумските пожари.

„Сè започнува како мал, бел, симпатичен облак, кумулус, кој се формира кога водената пареа се претвора во ситни капки. Како што сонцето ја загрева земјата, водената пареа брзо се кондензира. Кумулусот потоа расте во многу поголем облак што содржи илјадници тони вода што лебди во атмосферата. Потоа, кога околниот воздух доволно се затоплува, се формира воздушен столб со облак во облик на наковална“, објасни тој.

Што се огнени облаци?

Пирокумулонимбусните облаци се формираат кога големите и екстремно интензивни шумски пожари ослободуваат огромни количини топлина и енергија. Топлиот воздух и чадот одеднаш се креваат во атмосферата, и како што се искачуваат на сè поголеми височини, воздухот се лади, влагата се кондензира и се формира огромен облак од бура.

Ваквите облаци можат да достигнат висина помеѓу 10 и 15 километри и да ја пробијат стратосферата. Поради нивната моќ, НАСА ги опишува како „змејови што блујат оган меѓу облаците“.  Чад, честички од пепел и влага се искачуваат високо во атмосферата. Облакот што потоа се формира предизвикува силни ветрови, па дури и молњи.

Австралискиот експерт за пожари Рик Мекреј од Универзитетот во Нов Јужен Велс објаснува дека станува збор за целосна грмотевична бура што се формира во облакот од чад над пожарот, влијаејќи на големи делови од атмосферата и значително влијаејќи на развојот на пожарот.

Пирокумулонимбусните облаци се опасни бидејќи можат да предизвикаат нови пожари на километри оддалеченост од оригиналниот извор. Откако ќе стигнат до земјата, тие можат одеднаш да го променат правецот и брзината на ширење на пожарот, директно загрозувајќи ги пожарникарите и јавноста.

Зошто се толку опасни?

Најголемата опасност од пирокумулонимбусните облаци лежи во фактот што тие создаваат свои временски услови. Тие можат да произведат силни и непредвидливи налети на ветер што дополнително го разгоруваат пожарот и го забрзуваат неговото ширење.

Покрај тоа, овие облаци можат да создадат молњи што предизвикуваат нови пожари на километри од главниот пожар, дополнително комплицирајќи ја ситуацијата на терен.

Експертите предупредуваат дека појавата на огнениот облак јасно покажува дека пожарот достигнал исклучително опасна фаза и ја потврдува оправданоста за евакуација на населението.

Пирокумулонимбусните облаци за прв пат беа забележани почесто во Австралија на почетокот на овој век, а во последниве години се појавија и за време на големи пожари во Калифорнија.

Доколку се потврди нивното појавување за време на сегашните пожари, тоа би бил првиот официјално регистриран случај на таков феномен во Франција.

Климатските промени го зголемуваат ризикот

Научниците истакнуваат дека климатските промени создаваат сè поповолни услови за појава на екстремни пожари, но и за развој на огнени облаци. Не станува збор само за повисоки температури, туку и за сложени промени во атмосферата, временските услови и сувоста на почвата.

Климатските модели покажуваат дека ваквите екстремни настани би можеле да станат уште почести и поинтензивни во иднина.

Тековните пожари во јужна Европа избувнаа во средината на туристичката сезона, по месеци суша и серија топлотни бранови што ја исушија вегетацијата. Метеоролозите предупредуваат дека Франција се соочува со нов бран екстремна топлина, со температури што локално би можеле да достигнат 40 степени Целзиусови.

Според експертите, комбинацијата од екстремна топлина, суша и нестабилна атмосфера создава идеални услови за развој на пирокумулонимбусни облаци и дополнително ја комплицира борбата против големите шумски пожари.