Политички комбинаторики во Србија: По оставката на Вучиќ, Ана Брнабиќ ја презема државата

Откако српскиот претседател Александар Вучиќ неодамна објави дека ќе поднесе оставка во наредните недели, јавноста е фокусирана на уставните и законските процедури што ќе следат. Според Законот за претседател на Републиката, сегашната претседателка на српското Собрание Ана Брнабиќ автоматски би ја презела функцијата шеф на државата во тој случај, што диктира и нов изборен календар.

Како што е веќе познато, Вучиќ на митинг на своите поддржувачи во Белград изјави дека ова се неговите „последни денови и недели“ како претседател. Неговиот втор мандат официјално истекува во мај 2027 година, а со оглед на тоа што Уставот му забранува повторно да се кандидира за истата функција, неговата најава го постави прашањето кој ќе ја води земјата во преодниот период.

Законот за претседателот на Република Србија јасно ги пропишува чекорите што треба да се преземат во случај на предвремено прекинување на неговиот мандат. Во случај на оставка на Вучиќ, Ана Брнабиќ привремено би ја презела функцијата претседател, со оглед на тоа што таа моментално претседава со српското Собрание.

Сепак, нејзините овластувања како шеф на државата се временски ограничени. Како вршител на должноста претседател, таа не може да остане на оваа позиција повеќе од три месеци. Токму таа, како претседател на парламентот, е должна да распише предвремени претседателски избори, а тие мора да се одржат најдоцна 90 дена од моментот на оставката на Вучиќ, пишува порталот Кликс.

Оваа правна „претстава“ се совпаѓа со внатрешните планови на владејачката Српска напредна партија (СНС). Под притисок од месеците студентски и антивладини протести, раководството на СНС долго време се обидува да најде начин да го позиционира Вучиќ на местото премиер, кој формално се повлече од раководството на партијата во мај 2023 година.

За да се реализира овој план, СНС или коалицијата што тој ја предводи би морале да победат на парламентарните избори, по што би можеле да го номинираат за мандатар за новата влада.

Како што самиот Вучиќ потврди, тој веќе му понудил на раководството на СНС да ја води партијата и да обезбеди победа на обединетите избори (вклучувајќи ги и предвремените парламентарни избори), предлагајќи нивната листа да се вика „Обединета Србија“.

Иако предвремените избори постојано се најавуваат под јавен притисок, точниот изборен календар е сè уште неизвесен. Меѓутоа, ако Вучиќ навистина ја формализира својата оставка, распоредот за избори автоматски ќе се активира, а СНС, предводена од Ана Брнабиќ како вршител на должноста претседател, ќе се обиде да обезбеди продолжување на своето 14-годишно владеење во тој краток временски период.