Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп го објави официјалниот текст на меморандумот за разбирање постигнат меѓу САД и Иран за време на викендот, презентирајќи ги на јавноста за прв пат деталите од договорот што треба да послужи како основа за конечен мировен договор.
Документот, насловен како „Меморандум за разбирање од Исламабад меѓу САД и Исламската Република Иран“, содржи 14 точки и предвидува итно прекинување на воените операции, постепено укинување на санкциите врз Иран, повторно отворање на Ормускиот теснец за меѓународен превоз и почеток на преговори за траен договор што треба да биде завршен во рок од 60 дена.
Висок функционер на американската администрација изјави дека договорот овозможува итно отворање на Ормутскиот теснец, го обврзува Иран да ги неутрализира своите залихи од високо збогатен ураниум и отвора можност за постепено економско олеснување за Иран во зависност од неговото почитување на своите обврски.
Првата точка од меморандумот предвидува итно и трајно прекинување на сите воени операции меѓу двете земји и нивните сојузници, вклучително и на територијата на Либан. Двете страни се обврзуваат да не започнуваат нови воени дејствија ниту да се закануваат со употреба на сила.
Вашингтон и Техеран, исто така, се обврзаа на меѓусебно почитување на суверенитетот и територијалниот интегритет еден на друг и на немешање во внатрешните работи на другиот.
Преговорите за конечниот договор треба да се одржат во рок од 60 дена, со можност за продолжување доколку двете страни се согласат со тоа.
Една од клучните одредби се однесува на враќањето на слободната пловидба низ Ормускиот теснец, еден од најважните енергетски коридори во светот низ кој минува приближно една петтина од глобалната трговија со нафта.
Соединетите Американски Држави се обврзаа постепено да ја укинат поморската блокада на Иран и да ги повлечат воените сили од непосредната близина на земјата по склучувањето на конечниот договор.
Од друга страна, Иран е посветен на овозможување безбеден премин на трговски бродови помеѓу Персискиот Залив и Оманскиот Залив без наплата на такси за време на 60-дневниот преоден период.
Меѓу најинтересните одредби од договорот е обврската на Соединетите Американски Држави да развијат, заедно со регионалните партнери, план за економска реконструкција на Иран во вредност од најмалку 300 милијарди долари.
Механизмот за спроведување на овој план треба да се дефинира за време на преговорите за конечниот договор, а Вашингтон е посветен на обезбедување на сите потребни дозволи и ослободувања за спроведување на финансиски трансакции.
Меморандумот, исто така, предвидува постепено укинување на сите санкции против Иран, вклучувајќи ги и оние наметнати од Обединетите нации, Меѓународната агенција за атомска енергија и едностраните санкции на САД.
Во исто време, Соединетите Американски Држави се согласија да дозволат користење на замрзнати ирански финансиски средства и државен имот. Методот на ослободување на овие средства треба да се дефинира за време на преговорите што следат.
Веднаш по потпишувањето на меморандумот, Министерството за финансии на САД треба да издаде посебни одобренија за извоз на иранска нафта, нафтени производи и сродни финансиски услуги.
Со договорот, Иран потврди дека нема да развива или стекнува нуклеарно оружје.
Двете страни се согласија дека за време на идните преговори ќе го дефинираат начинот за неутрализирање на постојните залихи на високо збогатен ураниум. Во официјалниот текст се наведува дека минималниот услов е разредување на ураниумот на иранска територија под надзор на Меѓународната агенција за атомска енергија.
Прашањето за идното збогатување на ураниум и другите аспекти на нуклеарната програма на Иран, исто така, ќе бидат предмет на преговори во следните 60 дена.
Пред објавувањето на официјалниот документ, американската СиЕнЕн објави нацрт-верзија на договорот што го постигна преку дипломатски извори. Официјалната верзија во голема мера се совпаѓа со претходно протечениот текст, но содржи неколку важни промени.
Најзначајната меѓу нив се однесува токму на постапката за неутрализирање на залихите на високо збогатен ураниум на Иран, која не беше прецизно дефинирана во претходната нацрт-верзија.
Американските претставници нагласуваат дека меморандумот е првенствено политичка рамка за понатамошни преговори и не ги вклучува сите детали и обврски за кои двете страни наводно се согласиле преку посебни дипломатски канали.
Формалното потпишување на меморандумот е закажано за петок во Швајцарија, по што треба да започне 60-дневен процес на преговори за конечен договор меѓу Вашингтон и Техеран.
