Кошта: Европското искуство покажува дека проширувањето им користи на сите

Во своето денешно обраќање на Самитот за проширувањето на ЕУ, претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, објасни зошто проширувањето претставува инвестиција, а не товар. Како примери, тој ги наведе отворањето на 26 милиони работни места од 2004 година, како и стремежот на Црна Гора да стане членка до 2028 година.

„Во денешниот неизвесен свет, проширувањето служи за истата цел – зајакнување на Европа како геополитички актер, економски отпорна сила и фактор што промовира мир“, рече Коста, додавајќи дека проширувањето не е само прашање на зајакнување на Европската унија.

„Тоа, исто така, значи исполнување на стремежите на милиони Европејци кои избрале демократија, слобода и соработка. Овие напори, како и тешките реформи што се спроведуваат, ја заслужуваат нашата солидарност и политичка посветеност“, додаде тој.

„Проширувањето не е товар со кој треба да се управува, туку инвестиција во нашата заедничка просперитетност“, изјави Коста. Тој нагласи дека процесот на пристапување мора да остане праведен, доследен и заснован на заслуги, додека Европската унија се подготвува – со амбиција и одговорност – да пречека нови членки; на крајот на краиштата, пристапувањето опфаќа многу повеќе од само усогласување на законодавството и институциите. Станува збор и за градење доверба, решавање на споровите преку дипломатски канали и во дух на добра волја, како и за создавање иднина во која соработката ќе ги замени недовербата и поделбите. Надминувањето на наследството од минатото е клучен предуслов за интеграција во Европската унија.

Амбицијата за приклучување кон Европската унија мора да помогне во надминувањето на историските недоразбирања, отфрлањето на националистичката реторика и поттикнувањето на земјите да се движат кон вистинска соработка.

Европското искуство покажува дека проширувањето им користи на сите нас, истакна Коста, додавајќи дека проширувањето од 2004 година е јасен пример за тоа. Оттогаш, повеќе од 100 милиони луѓе ѝ се придружија на Унијата, а заедничката економија порасна за повеќе од два трилиони евра.

Економиите на земјите од Централна и Источна Европа, кои се приклучија пред 22 години, се зголемија повеќе од двојно. Новите земји-членки придонесоа за создавање на 26 милиони работни места, од кои повеќе од шест милиони се во рамките на нивните сопствени земји.

Овие бројки покажуваат дека проширувањето не е товар со кој треба да се справуваме, туку инвестиција во нашата заедничка просперитет. Тоа создава можности за граѓаните и бизнисите низ целата Унија, ги проширува нашите пазари, го зајакнува нашиот социјален модел и го подобрува нашиот капацитет за одговор на глобални шокови.

Сепак, придобивките од проширувањето не треба да започнат дури на денот на пристапувањето. Уште за време на процесот на пристапување, ние ги приближуваме земјите-кандидати кон Европската Унија преку постепена интеграција, што носи видливи придобивки за сите.

„На Западен Балкан, Планот за раст и другите европски иницијативи обезбедуваат поддршка за инвестиции, економско приближување и поблиска интеграција со Единствениот пазар“, рече Кошта.

Напредокот вклучува учество во Единствената област за плаќања во евра (SEPA), подобрувања на граничните премини, посилни транспортни врски, дигитални иницијативи и пониски трошоци за роаминг. Овие напори даваат конкретни резултати.

Во октомври, ЕУ одржа пристапни конференции со Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија, што претставува дополнителен напредок во нивните соодветни процеси на пристапување. Црна Гора и Албанија привремено затворија дополнителни преговарачки поглавја, додека Украина и Молдавија отворија преговори за нови кластери, истакна Коста.

Црна Гора наскоро треба привремено да затвори уште едно преговарачко поглавје, со што земјата се приближува кон завршување на преговорите во сите поглавја. Има уште работа, но уверен сум дека Црна Гора може да постигне резултати. Подготвени сме да продолжиме да ѝ даваме поддршка на Црна Гора додека ги завршува преостанатите задачи.

„Верувам дека Црна Гора би можела да стане 28-ма земја-членка до 2028 година“, рече Коста.

Во однос на Србија, Кошта изјави дека неодамнешните избори ја одразуваат желбата на нејзините граѓани да изградат посилно, поправедно и поодговорно општество. „Овие стремежи се целосно усогласени со процесот на пристапување кон Европската Унија. Европската Унија е подготвена да ѝ даде поддршка на новата влада на Србија на нејзиниот европски пат, со посебен фокус на владеењето на правото, слободата на медиумите и борбата против корупцијата“, рече Коста. Понатаму,

„Верувам дека Македонија, Босна и Херцеговина, како и Косово, можат да остварат дополнителен напредок и да ги забрзаат неопходните реформи на нивниот пат кон членство во ЕУ. За ова, како и за други прашања, ќе разговараме со сите лидери од Западен Балкан за три недели, на четвртиот самит ЕУ – Западен Балкан, кој ќе се одржи за време на мојот мандат“, додаде тој.

Според него, Молдавија и Украина, исто така, имаат корист од поблиската соработка со Европската Унија, вклучително и преку визната либерализација, намалените трошоци за роаминг, енергетската поддршка и инвестициите во инфраструктурата.

Според него, Молдавија и Украина, исто така, имаат корист од поблиската соработка со Европската Унија, вклучително и преку визната либерализација, намалените трошоци за роаминг, енергетската поддршка и инвестициите во инфраструктурата.

Овие мерки ја зајакнаа отпорноста на двете земји и ги приближија нивните граѓани и економии до Европската Унија. Овој напредок е особено значаен во случајот со Украина, која речиси пет години се соочува со агресивна војна од страна на Русија.

Што се однесува до Молдавија, напредокот постигнат во спроведувањето на реформите – заедно со силната посветеност на земјата за усогласување со правните текови (acquis) на Европската Унија – значи дека таа ќе може брзо да напредува на својот пат кон членство штом ќе бидат отворени сите преговарачки кластери.