НЕКОИ СЕ ПРИВИЛЕГИРАНИ, НЕМА СЛУЧАЈНОСТ: Кој може, а кој не може да помине низ Ормуз?

Блокадата на Ормутскиот теснец од страна на Иран предизвика сериозна загриженост за она што би можело да биде најголемото нарушување на глобалните испораки на нафта во модерната историја. Додека конфликтот на Блискиот Исток влегува во својата трета недела, сообраќајот низ стратешката рута е намален на минимум.

Според S&P Global Market Intelligence, само 21 танкер поминале низ теснецот од почетокот на војната на 28 февруари, во споредба со повеќе од 100 бродови што поминувале дневно пред конфликтот.

Илјадници морнари во моментов се заглавени на бродови во околните води, додека многу компании размислуваат за алтернативни рути и пристаништа.

Фирмата за поморско разузнавање Windward вели дека околу 400 бродови во моментов се активни во Оманскиот Залив, а уште многу чекаат во близина на тесниот премин.

Иако Иран цврсто го контролира преминот, некои бродови сè уште успеваат да поминат – што укажува на селективна политика на одобрување на транзит.

Поморските аналитичари велат дека Техеран очигледно дозволува одреден неирански товар преку неформални „безбедни рути“. Техеран во голема мера избегнувал таргетирање бродови поврзани со Кина. Десетици бродови во Заливот емитуваат податоци на нивните AIS системи што укажуваат на кинеска сопственост или екипаж.

Аналитичарите на „Виндвард“ веруваат дека ова е неформален „филтер за пристап“:

Во исто време, Пекинг преговара со Иран за да обезбеди премин за нафта и гас од Катар, додека иранските испораки на нафта до Кина не се прекинати.

Сепак, безбедноста не е загарантирана – кинески брод беше погоден од шрапнели на 12 март, што дополнително ги обесхрабри новите транзити.

Грчките бродосопственици беа меѓу првите што се обидоа да ја пробијат блокадата.

Танкерот „Суезмакс“, „Шенлонг“, управуван од „Динаком танкерс“ со седиште во Атина, помина низ теснецот на почетокот на март со милион барели саудиска нафта и пристигна во Мумбаи. Танкерот „Смирни“ следеше слична рута, но не е јасно дали преминот е одобрен поради неговиот товар наменет за Индија.

Индискиот министер за надворешни работи С. Џаишанкар потврди дека разговорите со Техеран се „продуктивни“. На два индиски танкери за течен гас веќе им е одобрен премин, а се очекува да пристигнат уште бродови.

Сепак, околу 22 брода сè уште чекаат дозвола за безбедно поминување низ теснецот.

Танкер со пакистанско знаме стана првиот потврден неирански брод што помина низ Хормуз, додека активно ја емитуваше својата локација.

Ова укажува дека постојат селективни договори за одредени пратки.

Турските власти, исто така, потврдија дека на еден од нивните бродови му е одобрен транзит, додека уште 14 чекаат дозвола во регионот.

Ормузскиот теснец останува практично затворен за поголемиот дел од глобалниот енергетски сообраќај, додека Иран продолжува да извршува спорадични напади врз бродови. Поморските аналитичари велат дека нападите се „случајни“ и имаат за цел создавање неизвесност, а не директен целен удар.

Според Меѓународната поморска организација, најмалку 16 бродови биле нападнати во областа на пристаништето Фуџаира (ОАЕ), ирачкото пристаниште Хор Ал Зубаир и Оманскиот Залив.

Ормутскиот теснец е една од најважните енергетски артерии во светот – околу една петтина од глобалната нафта поминува низ него.