Дијаспората го крена гласот пред изборите во Србија: Имаат право, но немаат избирачко место

Како што се наближуваат вонредните парламентарни избори во Србија на 25 октомври, се зголемува притисокот врз Републичката изборна комисија (РИК) и Министерството за надворешни работи да обезбедат повеќе избирачки места во странство за српските граѓани – поттикнат од зголемениот интерес – среде обвинувањата дека властите го попречуваат процесот.

Во средата, за време на протестот насловен „Тоа нема да се случи вечерва“, одржан пред седиштето на РИК, едно студентско движење поднесе официјално барање да се овозможи гласање за повеќе од 111.000 граѓани регистрирани во странство.

Студентите ова го оценија како „историска мобилизација на дијаспората со рекорден одзив“.

Опозициските членови на РИК претходно укажаа на проблеми поврзани со локации како Ванкувер, Канада, каде што речиси 1.300 луѓе се регистрирале за гласање, но не било отворено избирачко место.

Српските гласачи кои сакаат да го остварат своето право на глас би морале да патуваат 3.500 километри за да стигнат до најблиското избирачко место во Торонто или Отава, изјави членот на РИК, Давид Крстиќ, како што пренесе агенцијата „Хина“.

Софија Мандиќ, адвокатка и членка на државната изборна комисија, изјави дека измените во врска со гласањето во странство ги игнорирале барањата на опозицијата за повеќе избирачки места во Северна Америка, Австралија и Европа.

„Ова може да им ја затвори вратата на повеќе од 26.000 луѓе“, изјави Мандиќ за телевизијата Н1 во неделата, пред гласањето во РИК за измените предложени од Министерството за надворешни работи. Анкетите на јавното мислење укажуваат на неизвесна трка на вонредните парламентарни избори на 25 октомври меѓу владејачката Српска напредна странка – чија листа ја предводи Александар Вучиќ, до неодамна претседател – и Студентската листа, која има силна поддршка во дијаспората.

И покрај податоците кои покажуваат дека над 100.000 луѓе се регистрирале за гласање од странство, Републичката изборна комисија (РИК) – постапувајќи по предлог на Министерството за надворешни работи – одобри отворање на 93 избирачки места низ регионот и ширум светот. Истовремено, Републичката изборна комисија (РИК) го усогласи гласањето во странство со локалното време на изборите во Србија (од 07:00 до 20:00 часот) – потег за кој опозицијата и студентското движење тврдат дека ќе го отежне, па дури и ќе го оневозможи гласањето на дијаспората.

За време на изборите во декември 2023 година, во странство беа отворени 81 избирачко место за околу 39.500 регистрирани гласачи, при што нешто повеќе од 35.000 од нив навистина го искористија своето право на глас.

Врз основа на бројот на пријавени гласачи од дијаспората за овогодишните избори, проценките укажуваат дека овие гласови би сочинувале меѓу 2,3 и 2,5 отсто од вкупното гласачко тело на Србија.

„Студентската листа“ се појави – со значителна поддршка од јавноста – по повеќемесечните антивладини протести предизвикани од смртта на 16 лица на 1 ноември 2024 година, кога се урна настрешница на неодамна реновираната железничка станица во Нови Сад. На изборите, „Студентската листа“ ќе претставува голем предизвик за СНС и за Вучиќ, кој е на власт веќе 14 години, при што во текот на тој период, во последните 12 години, тој ја извршувал функцијата претседател или премиер.

Со поднесувањето оставка во септември, Вучиќ го скрати својот втор мандат како шеф на државата за седум месеци – по што Уставот не му дозволува повторно да се кандидира за претседател – за да може, како што рече, „како обичен граѓанин“ да учествува во кампањата.

Доколку победи СНС, Вучиќ планира да стане премиер, што би му овозможило да продолжи со своето долгогодишно владеење.