Војна или мир? Што се случува со преговорите меѓу САД и Иран?

Нормализацијата на односите меѓу САД и Иран се чини дека е во застој: додека Вашингтон известува за уште една рунда разговори закажана за оваа недела во Доха, Техеран ги отфрли директните средби со американската делегација.

Прекинот на огнот договорен според меморандумот за разбирање се покажа како кревок, а непријателите се одлучија за нова ескалација.

Минатиот петок, САД повторно го бомбардираа Иран откако го обвинија дека користел беспилотни летала за напад врз товарниот брод M/V Ever Lovely под знамето на Сингапур, додека претходниот ден го напуштал Ормутскиот теснец покрај брегот на Оман.

Централната команда на САД (CENTCOM) објави дека нејзините авиони потоа нападнале објекти за складирање ракети и беспилотни летала, како и крајбрежни радарски станици.

Неколку експлозии се слушнале во пристанишниот град Сирик, кој се наоѓа во јужен Иран. Воен извор за новинската агенција IRIB изјавил дека експлозиите биле предизвикани од неколку ракети што погодиле телекомуникациска кула во Тахерија, во близина на градот.

Ракетен напад беше пријавен и во близина на селото Масен на островот Кешм, кој се наоѓа во Ормутскиот теснец.

Одговорот беше брз. Морнарицата на Револуционерната гарда подоцна соопшти дека нападнала неколку позиции на американските трупи во регионот, обвинувајќи го Вашингтон за кршење на договореното примирје.

Потоа персиската нација лансираше балистички ракети и беспилотни летала кон осум „клучни“ инфраструктурни локации на САД во областа, вклучувајќи ја воздухопловната база Али Ал Салем во Кувајт и седиштето на Петтата флота на американската морнарица во пристаништето Мина Салман, во главниот град на Бахреин.

Реториката на претседателот Доналд Трамп, исто така, се промени поради најновата ескалација. Тој неодамна тврдеше дека Иран ќе „престане да постои“ ако САД бидат „принудени“ да прибегнат кон воена акција за да „ја завршат работата“.

Во меѓувреме, Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГК) на Иран предупреди дека ќе одговори „посилно од порано“ на бродовите за кои верува дека ги прекршиле правилата во Ормутскиот теснец и дека секој понатамошен напад на САД ќе биде пресретнат со „разорен одговор“. Во овој контекст, беше наведено и дека американските сили „ќе доживеат пекол овие денови“ во регионот.

Сепак, Трамп во понеделник објави дека Техеран побарал состанок на техничката работна група, кој, според него, ќе се одржи во вторник во главниот град на Катар.

– Иран побара состанок. Ќе се одржи утре во Доха! – напиша американскиот претседател на платформата „Truth Social“, подоцна додавајќи „Можеби ќе биде важно, можеби нема. Ќе видиме“.

Претходно, Министерството за надворешни работи на Иран ги разјасни информациите во врска со консултациите со САД на 30 јуни во главниот град на Катар, истакнувајќи дека Вашингтон и Техеран сè уште не постигнале договор за локацијата и датумот на разговорите.

Во меѓувреме, портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, објави дека специјалните пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер ќе отпатуваат во Доха оваа недела за да одржат разговори со Иран.

Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, потоа изјави дека состаноците навистина ќе се одржат и тврдеше дека патувањето на иранската делегација во Доха не било наменето за разговор за конечен мировен договор со САД, туку за „следење на спроведувањето“ на меморандумот за разбирање договорен претходно овој месец.

– Сè уште не сме влегле во фаза на преговори за конечниот договор – рече портпаролот, истакнувајќи дека клаузулата 13 од прелиминарниот договор предвидува дека разговорите за конечниот договор ќе започнат дури кога ќе бидат исполнети точките 1, 4, 5, 10 и 11.

Есмаил Багаеи, исто така, истакна дека неодамнешните изјави на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во кои тој ја потврдува својата поддршка за американскиот претседател Доналд Трамп, претставуваат „експлицитно признание“ за соучество во агресијата против Исламската Република. Тој дополнително нагласи дека нема да има преговори со Вашингтон сè додека не се исполнат обврските наведени во меморандумот.

– Немавме планови да се сретнеме со американската страна на кое било ниво во наредните денови. Мораме постојано да го следиме почитувањето на обврските на САД и да ги користиме нашите алатки кога е потребно – додаде тој.