Што значи поразот на Трамп за Европа и за глобалните пазари?

Демократите освоија мнозинство во двата дома на Конгресот на САД. За Европа, клучни прашања се иднината на царините и поддршката за Украина – области во кои Доналд Трамп задржува значителен дел од своите овластувања.

Доналд Трамп претрпе еден од најтешките политички порази во својата кариера, откако републиканците ја изгубија контролата врз двата дома на Конгресот во корист на демократите, на избори кои всушност прераснаа во референдум за неговото претседателствување.

До 7:40 часот наутро по средноевропско време (СЕВ), демократите освоија 25 нови места во Претставничкиот дом, со што вкупниот број достигна 220 – две повеќе од 218-те потребни за мнозинство.

Во Сенатот, демократите освоија дополнителни места – кои претходно ги држеа републиканците – во сојузните држави Тексас, Охајо, Канзас и Мејн.

Високите цени беа главна грижа за гласачите. Во анкетата спроведена на денот на изборите, приближно две третини од испитаниците изјавија дека царините на Трамп ѝ наштетиле на економијата на САД.

Претседателот изјави дека ги прифаќа изборните резултати, но додаде: „Ова не го сметам за удар врз мене“.

Истовремено, тој навести дека планира да го искористи своето претседателско вето за да ја блокира агендата на демократите, објавувајќи фотографија од црвена капа со натпис „VETO“.

Дали Конгресот, под контрола на демократите, може да ја спречи заканата од царини кон Европа?

Веројатно не, бидејќи царините на Трамп повеќе не зависат од одобрувањето на Конгресот. Откако Врховниот суд во февруари ги поништи неговите итни царински мерки, администрацијата ги префрли под одредбите на Дел 301 од Законот за трговија на САД, што му овозможува на претседателот да презема дејствија без гласање во Конгресот.

Иако демократите можат да одржуваат сослушувања и да го одложуваат потврдувањето на кандидатите на претседателот за различни позиции, за нив е тешко да му ги одземат овие овластувања.

Џејмс Смит, економист специјализиран за развиени пазари во холандската банка ИНГ (ING), смета дека поделениот Вашингтон всушност може да го поттикне претседателот уште повеќе да се потпира на таквите овластувања.

„Како и надворешната политика, трговијата е уште една област во која претседателот може да дејствува еднострано, без Конгресот“, истакна Смит. Тој не ја исклучи можноста за воведување нови царини насочени кон Европа, што би можело значително да влијае врз инфлацијата во САД и врз политиката на Федералните резерви (Фед).

Што ќе се случи со американската поддршка за Украина?

Кога новиот состав на Конгресот ќе ја преземе должноста во јануари, демократите ќе претседаваат со комисиите во Сенатот и ќе имаат клучна улога во процесот на потврдување на кандидатите предложени од Трамп. Многумина од нив се залагаат за одобрување нови финансиски средства за Украина.

Сепак, реалната исплата на тие средства претставува поголем предизвик.

Во текот на изминатите две години, Белата куќа блокираше дел од средствата што веќе беа одобрени од Конгресот, задржувајќи ги сè до крајот на фискалната година – момент кога важноста на одобрението истекува.

Невада Џоан Ли, соработник во Европскиот совет за надворешни односи (ECFR), минатиот месец предупреди дека иако Конгресот може законски да одобри финансирање за Украина или помош за развој, претседателот не е нужно обврзан да ја одобри и самата исплата на тие средства. Затоа, таа им советува на европските влади да сметаат само на оние средства што се веќе реално исплатени.

„Европјаните треба да ги гледаат средствата наменети за конкретни проекти како намера, а не како гаранција“, изјави Ли.

Како реагираа пазарите

Инвеститорите воглавно останаа смирени. Еврото зајакна за 0,4 отсто, достигнувајќи вредност од 1,1232 долари, додека американската валута ослабе во однос на повеќето главни светски валути. Цената на златото порасна за два отсто, на 4.011 долари за унца – враќајќи се над границата од 4.000 долари – додека среброто забележа раст од 3,4 отсто, достигнувајќи 51,49 долари за унца. Фјучерсите на акциите забележаа благ пад од двете страни на Атлантикот. Фјучерсите за индексот S&P 500 паднаа за 0,3 отсто, а оние за Nasdaq 100 за 0,4 отсто. Во исто време, фјучерсите за Euro Stoxx 50 и за германскиот DAX се намалија за приближно 0,5 отсто.

Вредноста на американските државни обврзници се зголеми. Приносот на 10-годишните обврзници падна на 4,94 отсто, на 2-годишните на 4,61 отсто, а на 30-годишните на 5,32 отсто. Биткоинот се задржа околу нивото од 77.700 долари, додека цената на суровата нафта од типот „Брент“ остана близу 104 долари за барел.

Што следи за еврото?

Валутните аналитичари не очекуваат изборниот резултат значително да ја промени долгорочната траекторија на девизниот курс. Според нивната проценка, политиката на Федералните резерви (Фед) е позначајна за американскиот долар отколку составот на Конгресот. Франческо Песоле од банката ИНГ (ING) истакнува дека движењата на доларот првенствено се диктирани од очекувањата поврзани со потезите на Фед – очекувања врз кои изборниот исход веројатно нема веднаш да влијае.

Во меѓувреме, еврото се соочува со свои предизвици.

Цените на енергенсите остануваат високи, главно поради војната во која е вклучен Иран; ИНГ очекува инфлацијата во еврозоната да се движи околу четири отсто, додека инвеститорите бараат повисоки приноси за поседување француски државни обврзници. Новиот состав на Конгресот ќе стапи на должност во јануари. Дотогаш, Трамп задржува републиканско мнозинство во двата дома, а и по тој период, тој сепак ќе го има на располагање претседателското вето.