СЕ УРИВААТ РЕКОРДИ! Објавена е листа на цените на горивото во Европа: Еве како стои Македонија во однос на другите

Глобалната нафтена криза ги зголеми цените на бензинот и дизелот над 2,4 и 2,5 евра за литар, но податоците приспособени според животниот стандард даваат подобра слика за тоа во кои земји граѓаните најтешко ги чувствуваат поскапувањата.

Цените на горивата во вторникот повторно го надминаа прагот од 100 долари за барел, во услови на тековната глобална криза со снабдувањето, предизвикана од нападите и прекините на сообраќајот во теснеците Ормуз и Баб ел Мандеб.

Преговорите меѓу Иран и САД повторно западнаа во ќор-сокак во август, по што повторно започнаа непријателствата. Последниот бран ирански напади го намали дневниот број на бродови што минуваат низ Ормускиот теснец на помалку од 20.

Дополнително, нападите на јеменските бунтовници Хути, кои се поддржани од Иран, го нарушуваат и трговскиот сообраќај во близина на Баб ел Мандеб, кој претходно претставуваше важна поморска рута меѓу Јемен, Еритреја и Џибути.

Со оглед на тоа што сите овие клучни трговски рути се под закана, кризата е опишана како „најголемиот физички прекин на снабдувањето во историјата на глобалните енергетски пазари“, анализира Euronews.

Како кризата се одразува на цените на бензинските пумпи?

Според податоците од платформата fuel-prices.eu/live, во вторникот највисока просечна цена на бензинот во Европа е забележана во Холандија – 2,43 евра за литар. Следуваат Данска со 2,35 евра и Финска со 2,32 евра за литар.

Под силен притисок се и потрошувачите во Франција, каде бензинот чини 2,23 евра за литар, како и во Грција, со просечна цена од 2,20 евра.

Кај дизелот, возачите се соочуваат со уште повисоки цени. Во Франција литар дизел во вторникот достигна 2,40 евра, додека во Италија изнесуваше 2,36 евра.

На врвот на листата е Данска, каде дизелот чини 2,52 евра за литар.

За споредба, тоа е речиси едно евро повеќе од цената во Македонија, каде литар дизел чини околу 1,70 евра (тековната цена е 104,5 денари), и во Андора, каде цената е 1,72 евра.

Што значат цените кога ќе се земе предвид реалната куповна моќ?

Економската слика се менува кога цените на горивата ќе се приспособат според стандардите на куповната моќ (PPS), референтна единица која ги отстранува разликите во нивото на цените и овозможува подобра споредба на економските показатели меѓу земјите.

За оваа споредба е пресметан трошокот за полнење резервоар од 50 литри, кој потоа е ставен во однос со БДП по жител и приспособен според разликите во куповната моќ.

Колку е поголем процентот, толку поголем е товарот од полнењето на резервоарот во однос на куповната моќ на населението.

Според проценката на „Europe in Motion“, врз основа на трошокот за полнење резервоар од 50 литри, земјите од Балканот се меѓу најпогодените, а на врвот е Босна и Херцеговина.

Во Европската Унија, Грција е земјата каде што цените на горивата најмногу ги оптоваруваат паричниците на граѓаните, и кај бензинот и кај дизелот.

Проблемите со снабдувањето го притискаат и рафинерискиот сектор

Нарушувањето на снабдувањето со нафта создава дополнителен притисок врз рафинериите.

Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА) забележа дека глобалното производство во рафинериите во јули 2026 година било за речиси пет милиони барели дневно пониско во споредба со јули 2025 година. Тоа создава тесно грло на пазарот на рафинирани нафтени производи.

Со нарушеното снабдување со сурова нафта од земјите од Заливот, рафинериите се принудени да бараат алтернативни извори или да плаќаат повеќе за обезбедување на суровината.

Сепак, различните видови сурова нафта не можат секогаш лесно да се заменат, а воспоставувањето нови канали на снабдување може да биде скапо.

Во исто време, нарушувањата влијаат и врз снабдувањето со веќе рафинирани производи, како дизелот и авионското гориво. Тоа ги зголемува рафинериските маржи и создава дополнителен притисок врз цените на горивата.

Ситуацијата дополнително се влоши по директните напади со дронови врз големи рафинерии во Саудиска Арабија, Кувајт и Бахреин, поради што производството беше прекинато или намалено.

Крај на кризата на повидок? Врвот на рафинериската маржа за дизелот се очекува во октомври

Војната во Украина, во која беа погодени рафинерии на руска територија, претставува дополнителен удар врз пазарот, според ИЕА.

Причината не е толку намалувањето на увозот на руска нафта во Европа, кој веќе е значително ограничен, туку фактот што други големи купувачи, како Турција и Бразил, се принудени да бараат алтернативни извори на снабдување, особено за дизел.

Експерти на Европската централна банка, кои ги консултираше „Euronews Business“, велат дека, врз основа на фјучерсите за рафиниран дизел на Лондонската берза (LSEG), се очекува рафинериската маржа за дизелот да достигне врв во октомври.

„Маржите за бензинот достигнаа врв во август“, наведуваат експертите.