По трагичната смрт на пациент во Психијатриската болница „Јанкомир“ во Загреб, повторно се отворија прашањата за употребата на физичка сила во психијатриските установи, одговорноста на медицинскиот персонал и безбедноста на пациентите.
Иван Каштелан, новинар на „Дневник Нова ТВ“, разговараше за овие прашања со Иван Урлиќ, истакнат хрватски невропсихијатар, кој долго време беше раководител на Одделот за лекување на акутни психотични нарушувања при Универзитетскиот клинички центар (КБЦ) Сплит. На прашањето колку често се применува физичка принуда во секојдневното работење на психијатриските установи, Урлиќ објасни дека таквите мерки не се користат често, а наместо тоа, основниот пристап се заснова на помагање на пациентите преку дијалог и градење доверба.
„Морате да бидете подготвени. Тоа не се случува толку често. Во повеќето случаи, успеваме да ги убедиме пациентите дека сме на нивна страна – дека сме нивни пријатели и заштитници – и дека сакаме да им помогнеме, со што останувањето во болницата станува во нивен најдобар интерес. Понекогаш е потребна и соработка од целото семејство – што е секогаш позитивен знак – и на тој начин обично успеваме. Во екстремни случаи, пациентот често се доведува на барање на семејството или некој друг, бидејќи забележале дека лицето е вознемирено, надвор од себе или не е во состојба да се контролира“, изјави тој.
Кој сноси одговорност при физичко ограничување на пациентот?
Каштелан потоа го покрена прашањето за одговорноста за здравствената состојба на пациентот при примена на физичка сила – конкретно, дали е задолжително присуство на лекар во просторијата.
„Па, би требало да биде присутен. И лекарот, всушност, е одговорен, бидејќи тој е на чело на целиот тим“, одговори Урлиќ.
Новинарот исто така праша дали лекарите и медицинските техничари се доволно обучени за интервенции што вклучуваат физичко ограничување на пациентот. „Па, тоа е индивидуално. За време на обуката, ги поминуваме сите неопходни процедури – ги совладуваме протоколите, пропишаните методи и слично – кои, всушност, се задолжителни според европските регулативи. Но, знаете, искуството е незаменливо.“
Во разговорот се спомена и фактот дека болницата во Јанкомир планира да формира интервентен тим дури по овој трагичен настан.
„Па, на некој начин, сите ние што сме на должност – особено за време на празници, викенди или во ноќни смени – делуваме како интервентен тим. Но, според мене, интервентниот тим првенствено подразбира обука на персоналот и размена на искуства – осигурувајќи дека поискусните вработени го пренесуваат своето знаење на помладите колеги.“
Едно од прашањата се однесуваше на можното прикривање на околностите под кои починал пациентот, како и на постапките на болничкиот персонал по трагедијата.
„Сметам дека ова мора детално да се истражи, бидејќи излезе на виделина дека раководството на болницата воопшто не било свесно за драматичните околности што му претходеле на ваквиот трагичен исход.“ Тие веднаш презедоа соодветни мерки – особено директорот, кој е многу сериозен и, би рекол, исклучително стручен психијатар. Не се сомневам дека работите ќе се расчистат. За жал, она што е неповратно, засега останува такво. Учењето од искуство доаѓа со највисока цена, но ова конкретно искуство не смее да помине незабележано – истакна тој.
Исцрпеност и недостиг на медицински кадар
Кон крајот на разговорот, Каштелан постави прашање дали хрватските болници располагаат со доволно обучен кадар за справување со сложени, кризни ситуации. Урлиќ укажа на иселувањето на медицинскиот кадар, тешките услови за работа и хроничниот недостиг на персонал:
„Многумина заминаа во други земји. Условите за работа овде се тешки. На сите овие одделенија има недостиг од кадар, што значи дека оние што останале, всушност, работат напорно како во рудник – исцрпени и уморни, дење и ноќе. Како резултат на тоа, тие можеби нема секогаш да покажат толку трпение и истрајност колку што би покажале во поинакви околности, кога товарот на таквата работа не би бил толку тежок“.
„Болно ми е да го кажам ова, но фактот е дека нашите болници се принудени да затвораат одредени одделенија поради недостиг на персонал – односно недостиг на лекари. Ова ги става младите, неискусни луѓе во таква улога, а тие се обидуваат да се сетат на она што го научиле или виделе за време на својата обука, но тоа едноставно не е доволно. За професионален развој ви е потребен некој што ќе дејствува како ментор – во одредена смисла, како родителска фигура“, нагласи Урлиќ. На крајот од разговорот, репортерот на „Дневник“ на Нова ТВ напомена дека инспекциите во болницата сè уште траат и останува да се види дали ќе има дополнителни апсења во овој случај.
