Научниците открија дека хемискиот состав на атмосферата на овие исклучително густи остатоци од ѕвезди може да влијае на нивната боја, па така, покрај белата и синкастата, тие можат да изгледаат и розови, виолетови, жолти или зелени, пренесува РТС.
Бојата на ѕвездата во голема мера зависи од температурата на нејзината површина. Поладните ѕвезди обично изгледаат црвеникави, додека потоплите се сини или синкасто-бели. Сонцето емитува светлина од широк спектар и за човечкото око изгледа жолтеникаво, додека многу ѕвезди на ноќното небо се белкасти.
Сепак, новото истражување покажува дека температурата не е единствениот фактор што одредува како изгледа една ѕвезда. Особено необични бои можат да имаат белите џуџиња – густите остатоци од ѕвезди што го завршиле главниот дел од својот животен век.
„Повеќето ѕвезди, вклучително и поголемиот дел од белите џуџиња, се однесуваат како ’совршени радијатори‘, што значи дека нивната боја е речиси целосно одредена од нивната температура. Но, никој навистина немаше истражено што друго е можно кога станува збор за белите џуџиња“, изјави Марк Холандс од Универзитетот во Ворвик, кој го предводеше истражувањето.
Белите џуџиња настануваат кога ѕвездите слични на Сонцето ќе го потрошат своето нуклеарно гориво и ќе ги отфрлат своите надворешни слоеви. Нивното јадро останува како исклучително компактен објект што постепено се лади. Иако се со големина слична на Земјата, тие можат да имаат маса блиска до онаа на Сонцето.
Во нивните атмосфери – особено кај постудените бели џуџиња – хемиските елементи можат да влијаат на светлината многу повеќе отколку што би се очекувало врз основа само на температурата. Натриумот, калциумот, јаглеродот и другите елементи апсорбираат одредени делови од светлосниот спектар, менувајќи ја бојата што допира до набљудувачот. Следствено на тоа, научниците истражуваа како различните хемиски состави во атмосферата влијаат врз изгледот на овие ѕвезди, откривајќи дека нивната палета на бои може да биде значително поразновидна отколку што претходно се претпоставувало.
Зелениот сјај на едно „бело џуџе“
Не е секогаш можно директно да се набљудува бојата на далечните ѕвезди онака како што би изгледале за човечкото око доколку би можеле да им се приближиме. Поради оваа причина, истражувачите ги анализираа нивните спектри – распределбата на светлината низ различни бранови должини – што ги открива карактеристиките на ѕвездата и хемиските елементи присутни во нејзината атмосфера. Сликата е создадена со помош на вештачка интелигенција.
Врз основа на овие податоци и моделите на човечкиот вид, истражувачите пресметаа како би изгледале одредени бели џуџиња во видливиот спектар.
Објектот што привлече најголемо внимание беше WD J1330+6435, кој има температура од приближно 4.000 степени Целзиусови. Во неговата атмосфера беа откриени траги од натриум, калциум и литиум; присуството на овие елементи се поврзува со карпест материјал што ѕвездата го привлекла од својот некогашен планетарен систем.
„Трагите од натриум во атмосферата на ова „бело џуџе“ го апсорбираат портокаловиот дел од спектарот, оставајќи зад себе необичен зелен сјај“, објасни Холандс.
Со други зборови, ѕвездата не свети зелено затоа што нејзината температура е необична, туку затоа што хемискиот состав на нејзината атмосфера ја менува светлината што таа ја емитува. Натриумот отстранува дел од портокаловата светлина, додека калциумот дополнително влијае врз пократките бранови должини. Резултатот е жолтеникаво-зелена нијанса, која истражувачите ја опишуваат како боја „шартрез“ (chartreuse).
Според авторите на студијата, колку што им е познато, ниту една друга ѕвезда претходно не била дефинитивно опишана како зелена. Сепак, оваа боја е пресметана врз основа на спектри и модели, а не е нијанса што е директно набљудувана преку телескоп.
Дури и најцрвената ѕвезда би можела да изгледа розова
Зеленото бело џуџе не е единствениот објект што ги изненади истражувачите. Меѓу анализираните ѕвезди, се издвојува WD J1011+2845 – лоцирана на околу 48 светлосни години од Земјата; таа би можела да биде еден од најцрвените ѕвездени објекти идентификувани досега. Неговата површина е богата со јаглерод, а молекулите што го содржат овој елемент значително го менуваат неговиот светлосен спектар. Како резултат на тоа, поголемиот дел од светлината што ја емитира спаѓа во бранови должини кои човечкото око ги доживува како црвеникави, што на ѕвездата — во моделите — ѝ дава длабока розовкаста нијанса, која потсетува на бојата на лосос.
Истражувачите исто така анализираа примерок од 151 бело џуџе, лоцирани во радиус од 20 парсеци — приближно 65 светлосни години — од Земјата. Само пет објекти во овој примерок покажаа многу необични бои, додека останатите изгледаа претежно бели или синкасти.
Наодите покажуваат дека белите џуџиња не мора нужно да бидат еднолично бели или сини. Нивниот изглед, исто така, може да открие детали за материјалот што го насобрале од својата околина.
Од особен интерес е фактот дека трагите од елементи во атмосферите на белите џуџиња можат да послужат како доказ за составот на астероиди кои одамна се уништени.
