Новиот врховен лидер на Иран нема да биде семоќен

Додека Иран се обидува да го пополни политичкиот вакуум оставен од атентатот врз врховниот лидер Али Хамнеи во првата фаза од сегашната војна што ја водат САД и Израел против Исламската Република, аналитичарите веруваат дека неговиот наследник можеби нема исто ниво на апсолутна моќ како неговите претходници, пишува Newsweek.

Промената на врвот на државата се случила само еднаш во историјата на Исламската Република. По смртта на основачот на земјата Рухолах Хомеини во 1989 година, Али Хамнеи беше избран за врховен лидер, преземајќи повеќе од една деценија по револуцијата што ја собори прозападната монархија во Иран. Оттогаш, политичкиот систем на Исламската Република, заснован на доктрината Велајат-е факих, постепено се менува. Сè повеќе, моќта се пренесува од едно лице на поширок круг политички и безбедносни актери, вклучувајќи го и моќниот Корпус на исламската револуционерна гарда, како и други политички, воени и економски структури.

Постепена промена во системот на владеење

Истражувачот на иранската политика и шиитскиот ислам, Бабак Вахдад, верува дека процесот на прераспределба на моќта започнал уште пред смртта на Али Хамнеи.

Според него, Исламската Република постепено се развила во систем во кој власта се врши преку меѓусебно поврзани институции и мрежи на влијание, а не исклучиво преку личниот авторитет на врховниот лидер, иако оваа функција останала клучен извор на политички легитимитет.

Смртта на Хамнеи сред војната, додава Вахдад, дополнително го забрзува овој процес. Во такви околности, институциите што ја контролираат воената сила, информациите и оперативното управување со државата, како што се безбедносниот апарат и Корпусот на Исламската револуционерна гарда, добиваат поголема тежина.

Иако целосното укинување на функцијата на врховниот лидер не се очекува поради нејзиното политичко и религиозно значење, можно е во иднина власта да се врши поколективно, преку безбедносните и државните институции.

Борба за наследник

Сè уште не е официјално објавено кој ќе го наследи Али Хамнеи. Изборот го одлучува 88-членото тело на иранското свештенство, Собранието на експерти, чии членови претходно се одобрени од Советот на чуварите.

Според извештаите во иранските медиуми блиски до властите, изборот можеби е веќе направен, но конечната потврда треба да ја даде претседателот на Собранието на експерти, ајатолахот Хашем Хосеини Бушехри.

Меѓу најчесто споменуваните имиња е синот на покојниот лидер, Моџтаба Хамнеи. Неговото име се појавува поради неговата блискост со неговиот татко и неговите долгогодишни врски со делови од безбедносниот апарат на државата. Некои аналитичари веруваат дека дел од Гардата на Исламската револуција го гледа како кандидат кој би можел да обезбеди континуитет на власта во воени околности.