Историски момент за Швајцарија: Граѓаните ќе одлучуваат дали неутралноста строго ќе биде впишана во Уставот – одлука што го менува ставот кон Русија и НАТО

Граѓаните на Швајцарија денеска излегуваат на референдум на кој одлучуваат за иницијативата за построго уставно дефинирање на традиционалната неутралност на таа земја. Предлогот, доколку биде усвоен, значително би ја ограничил можноста на Берн да воведува санкции кои не се одобрени во Обединетите нации, како и воената соработка со сојузи како НАТО.

Швајцарија е меѓународно признаена како постојано неутрална држава од 1815 година, по Наполеоновите војни. Сепак, начинот на кој власта во Берн ја применува политиката на неутралност не е целосно прецизиран во Уставот, поради што за нејзиниот обем со години се водат политички расправи.

Референдумот е покренат со поддршка на Швајцарската народна партија (SVP), која смета дека традиционалната неутралност на земјата е нарушена со одлуката на Берн да ѝ воведе санкции на Русија по почетокот на војната во Украина.

Кампањата на СВП се одвиваше под слоганот „Без војна, за неутралност“, со порака дека Швајцарија треба да се врати на построго толкување на својот неутрален статус.

Што би се променило?

Иницијативата предвидува во Уставот да се внесат попрецизни ограничувања во однос навоените сојузи и санкциите.

Според предлогот, Швајцарија не би можела да се приклучи на воен или одбранбен сојуз, ниту да соработува со него, освен во случај самата да биде нападната или да се соочи со непосредна закана.

Предлогот исто така би ја ограничил можноста за приклучување кон санкции кои не се одобрени од Обединетите нации.

Тоа во пракса би значело дека на Берн би му било значително потешко самостојно да воведува економски санкции против Русија, освен доколку таквите мерки бидат одобрени во Советот за безбедност на ОН, каде што Русија како постојана членка има право на вето.

Истовремено, воената соработка со НАТО би била ограничена, освен во ситуациите предвидени со самиот предлог.

Покрај SVP, иницијативата ја отфрлаат и мнозинството швајцарски политички партии, како и федералната влада.

Швајцарскиот министер за надворешни работи, Ињацио Касис, предупреди дека построга уставна дефиниција за неутралноста би можела да ги ограничи опциите на земјата во однос на безбедносната политика и воената соработка.

Особено значајно прашање е можноста за заедничка обука со членките на НАТО, што новиот уставен рамковен документ би можел да го ограничи.

Од друга страна, поддржувачите на иницијативата сметаат дека попрецизна дефиниција за неутралноста би го зачувала традиционалниот став на Швајцарија и би спречила понатамошно усогласување со воени сојузи и блокови.