Минатата година, Европската унија потрошила 3,8 отсто од својот буџет спротивно на правилата и за цели различни од предвидените; сепак, севкупниот годишен биланс е позитивен, а извештајот за буџетските приходи не содржи суштински грешки, соопшти Европскиот ревизорски суд.
Во својот годишен извештај, Судот наведе дека од вкупно околу 176,3 милијарди евра потрошени од буџетот, околу 6,7 милијарди евра биле потрошени неправилно – износ што останува превисок.
Што се однесува до традиционалните буџетски распределби, најголем број неправилности се забележани во политиката на кохезија – конкретно во областите на вработување, раст и регионален развој – како и во средствата наменети за земјоделство и заштита на животната средина.
Судот утврди дека највисоко ниво на неправилно трошење е забележано во областите на јавните набавки и финансирањето на неодржливи проекти.
Во својата изјава, експертите на Судот истакнаа дека оваа информација е важна за граѓаните, кои сакаат да бидат сигурни дека ЕУ ги користи своите средства за финансирање успешни проекти.
Ревизорскиот суд се осврна и на тековните преговори за идниот буџет – конкретно за повеќегодишната финансиска рамка на ЕУ – во чии рамки Европската комисија има за цел распределбата на средствата во многу поголема мера да ја условува со спроведување реформи, постигнување конкретни цели и остварување резултати. Од вкупно 37 исплати, девет не биле во согласност со прописите.
Следствено, ревизорите експлицитно ја повикаа ЕУ да избегне повторување на грешките направени со Механизмот за закрепнување и отпорност – воспоставен за време на пандемијата на коронавирусот – при креирањето на новиот повеќегодишен буџет, истакнувајќи дека тој механизам не бил дел од буџетот на ЕУ за периодот 2021–2027 година.
Минатата година – 2025 – беше претпоследната година од функционирањето на механизмот, преку кој земјите-членки на ЕУ можеа да повлекуваат средства за проекти поврзани со инвестиции и реформи.
Судот утврди дека во 2025 година од фондот биле извршени огромни исплати спротивно на правилата. За да ги добијат средствата, земјите од ЕУ беа обврзани да претстават конкретни планови за инвестиции и реформи и да исполнат одредени клучни етапи – барања што честопати не беа исполнети.
Според наодите на ревизорите, девет од 37-те исплати извршени од фондот не биле во согласност со прописите и утврдените услови.
Европскиот ревизорски суд исто така утврди дека некои земји свесно „козметички“ ги разубавувале резултатите за да обезбедат финансирање од ЕУ, или ги намалувале целните прагови откако исплатите од ЕУ веќе започнале.
„Во суштина, целите едноставно беа намалени за да се осигури исплатата на парите“, изјави Тони Марфи, претседател на Европскиот ревизорски суд. „Ако ЕУ сака да премине кон нов буџетски модел кој повеќе не се заснова на надомест на трошоци, мора да учи од минатото искуство и да ги исправи утврдените грешки. Мораме да обезбедиме средствата од ЕУ да дадат опипливи резултати за граѓаните“, нагласи Марфи.
Извештајот исто така предупредува на прекумерното задолжување на ЕУ, кое би можело да достигне еден трилион евра до 2027 година – што е приближно десет пати повеќе од нивото пред пандемијата и пред формирањето на Механизмот за закрепнување и отпорност во 2020 година.
Во извештајот се нагласува дека проценетата стапка на неправилно трошење за 2025 година не претставува показател за измама, неефикасност или расипништво, туку едноставно за трошење што е спротивно на законите на ЕУ и на националните закони. Сепак, ревизорите наидоа на 17 случаи на сомнение за измама, кои се упатени до надлежните органи на ЕУ, пренесе „Бета“.
