Најмалку 18 лица починаа во Франција за време на силен топлотен бран што го погоди поголемиот дел од Европа, вклучувајќи две деца оставени во прегреан автомобил. Рекордни температури се забележани во неколку други европски земји, а метеоролозите го обвинуваат феноменот познат како „Омега блок“ – атмосферски модел што може да го „зароби“ времето над одредена област со денови или дури недели.
Експертите предупредуваат дека овој феномен е зад некои од најинтензивните европски топлотни бранови во последните децении.
Што е „Омега блок“?
„Омега блок“ е специфичен распоред на воздушен притисок во горната атмосфера, именуван по грчката буква омега (Ω), бидејќи неговиот облик на временските карти наликува на таа буква.
Во неговиот центар се наоѓа силна област со висок притисок, опкружена со области со низок притисок или циклони. Овој распоред создава еден вид „атмосферска блокада“ што го спречува нормалното движење на временските системи од запад кон исток. Метеоролозите често ја опишуваат оваа ситуација како сообраќаен метеж во атмосферата. Наместо временските системи да се менуваат на секои неколку дена, тие остануваат речиси стационарни, па истите временски услови се задржуваат над истата област долго време.
Како се формира „Омега блок“?
„Омега блок“ се формира кога млазното струење, моќен појас на ветрови на голема надморска височина што ги насочува временските системи низ целата северна хемисфера, почнува силно да бранува.
Кога гребен со висок притисок се издига далеку на север, а од двете страни се формираат длабоки циклони, се формира карактеристичен омега-форма. Високиот притисок потоа станува „заробен“ помеѓу двете области со низок притисок и се движи многу бавно.
Ваквите системи за блокирање можат да траат со денови до недели, а во некои случаи и подолго. Ова резултира со долготрајни временски екстреми, суши и топлотни бранови на едно место, додека други области може да претрпат обилни врнежи од дожд и поплави.
Зошто носи екстремна топлина?
Во центарот на омега блокот, воздухот се спушта кон земјата. Како што се спушта, тој се компресира и дополнително се загрева, а во исто време спречува формирање облаци.
Резултатот е ведро небо, интензивно сончево зрачење и речиси целосно отсуство на врнежи. Бидејќи деновите се долги во текот на летото, топлината се акумулира ден по ден, па температурите продолжуваат да растат.
Затоа омега блокот често создава ефект познат како топлинска купола. Високиот притисок делува како капак што го заробува топлиот воздух во близина на земјата и го спречува навлегувањето на постудени воздушни маси. Колку подолго системот останува на едно место, толку се повисоки температурите.
Последиците можат да бидат сериозни
Метеоролошките истражувања покажуваат дека многу историски топлотни бранови во Европа се поврзани со блокирање на системи со висок притисок. Кога ќе се воспостави „Омега блок“ во текот на летото, последиците можат да бидат недели суша, зголемен ризик од шумски пожари, проблеми во земјоделството и сериозни здравствени проблеми за населението.
Најтешка ситуација во Шпанија и Франција
Во моментов, најизразените ефекти од омега блокот се чувствуваат во Шпанија и Франција, каде што температурите достигнуваат екстремни височини. Сепак, метеоролозите предупредуваат дека влијанието на овој систем ќе се прошири и во други делови од југозападна и централна Европа во наредните денови.
Во некои земји се очекуваат температури од над 40 степени Целзиусови, додека стабилна атмосфера и отсуство на значителни врнежи би можеле да го продолжат времетраењето на топлотниот бран.
Иако омега блоковите не се ретка појава, научниците предупредуваат дека климатските промени придонесуваат за фактот дека ваквите настани стануваат поинтензивни. Кога систем на блокирање се формира во атмосфера која е веќе загреана поради глобалното затоплување, последиците за луѓето, инфраструктурата и природата можат да бидат значително посериозни отколку пред неколку децении.
