„Економист“: Америка ги менува правилата на играта на Балканот – фокус на гасот

Политиката на САД кон Западен Балкан сè повеќе се обликува околу енергетиката, првенствено извозот на американски течен природен гас, пишува „Економист“. Весникот наведува дека од 2021 година, пловечкиот терминал за течен природен гас на хрватскиот остров Крк стана „клучна европска точка“ за увоз на течен гас, „главно, но не исклучиво од Америка“.

Според „Економист“, Крк е дел од причината зошто целите на САД и Европа во регионот, кои се усогласени со децении, сега сè повеќе се разликуваат.

„Во шест земји од Западен Балкан кои не се членки на Европската Унија, политиката „Америка на прво место“ почнува да ја бутка со булдожер ЕУ од патот“, пишува весникот.

„Економист“ потсетува на априлскиот самит на Иницијативата за три мориња во Дубровник, каде што американскиот секретар за енергетика Крис Рајт ја презентираше „Рамката за мировни цевководи на Трамп“.

Рајт, како што е објавено, рече дека оваа рамка ќе им овозможи на Централна и Источна Европа да ја замени преостанатата зависност од рускиот гас со американски гас.

На самитот, Хрватска потпиша договор за поврзување на Крк со Босна и Херцеговина, „која сега го добива целиот свој гас од Русија“. Истиот месец, американска компанија потпиша договор вреден шест милијарди долари за снабдување на Албанија со течен природен гас (LNG).

„Америка сака повеќе од само прекин на увозот на руска енергија во Европа“, пишува „The Economist“, додавајќи дека Вашингтон се стреми да ја врати „енергетската доминација“, „моќта на проектите“ и да ги спречи европските климатски политики што ги смета за штетни за САД.

Спорни договори

Весникот известува дека европските претставници стравуваат дека замената на рускиот гас со американски гас би можела да го забави преминот на регионот кон обновливи извори на енергија и да им го отежни на земјите во регионот да се придржуваат кон енергетското законодавство на ЕУ.

Особен фокус е ставен на гасната интерконекција помеѓу Босна и Херцеговина и Хрватска, за која, според „Економист“, се дискутира со години, но домашните политичари не можеа да се согласат.

„Сепак, во април, Босанците одеднаш го сменија законот и назначија американска компанија без претходно искуство во гас или цевководи како главен инвеститор во проектот“, наведува весникот.

„Економист“ додава дека меѓу директорите на компанијата се „поранешен адвокат на Трамп“ и братот на Мајкл Флин, поранешниот советник за национална безбедност на Трамп.

Весникот потсетува дека Мајкл Флин е лобист на Милорад Додик, кого го опишува како „проруски де факто лидер на српската половина од Босна“.

„Економист“ исто така пишува дека Додик веќе има корист од интервенциите на администрацијата на Трамп, наведувајќи дека високиот претставник Кристијан Шмит во мај изјавил дека поднесува оставка „под американски притисок“.

Шмит, според статијата, се спротивставил на доделувањето на договорот за гас без тендер, бидејќи тоа било спротивно на правилата на ЕУ.

„Американската политика во Босна сега е „водена од овие инвеститори и овие инвестиции“, изјави аналитичарот Ади Ќеримагиќ за „Економист“.

Порака до Балканот

„Економист“ наведува дека американскиот енергетски притисок се шири кон Србија, Северна Македонија и Косово.

За Србија се вели дека е под притисок да купи американски течен природен гас (ТПГ), додека владата во Белград, според текстот, овој месец објавила повик за тендер за нова хидроелектрана, наведувајќи дека само американски компании можат да аплицираат.

Северна Македонија потпиша договор во февруари за купување американски течен природен гас (ТПГ), додека од Косово се бара да го оживее проектот за поврзување со гасната мрежа преку Северна Македонија.

„Американската порака е јасна: ако сакате да ја задржите нашата поддршка, игнорирајте ги Европејците и купувајте го нашиот гас“, заклучува „Економист“.