Дунав пресушува, а Европа сè уште нема план за спас

Одговорноста за справување со недостигот на вода во реката останува поделена меѓу националните влади и властите за речни сливови, регулирана со крпеница од закони на ЕУ, за кои зелените групи велат дека слабо се спроведуваат. Многу од новите мерки за отпорност на ЕУ остануваат доброволни. Во таа смисла, националните власти прибегнуваат кон еднострани мерки кои, според некои, би можеле да предизвикаат хаос кај нивните соседи и блиските екосистеми

Реката Дунав достигна драматично ниско ниво на вода овој месец, туркајќи ги владите на ЕУ во неволја. Романските власти користеа експлозиви за да насочат повеќе вода кон нуклеарната централа „Чернавода“. Унгарската влада потопуваше бродови во обид да го одржи протокот на вода покрај сопствената нуклеарна централа Пакш. Околу 180 туристи во Бугарија мораа да бидат евакуирани од заглавен брод во близина на пристанишниот град Видин, пишува „Политико“.

Дунав, вториот најдолг воден пат во Европа, е витална артерија за транспорт, за вода за пиење, за земјоделството и за индустријата. Помага во ладењето на големите нуклеарни централи и ги храни хидроенергетските проекти. Речниот слив се протега низ 19 земји со десетици милиони луѓе. Но, повторливата суша, предизвикана од климатските промени, се заканува да го промени сето тоа.

– Се предвидува дека ова ќе се случува почесто и треба посистематски да ја разгледаме достапноста на вода, побарувачката за вода и, секако, задржувањето и отпорноста, рече Биргит Фогел, извршен секретар на Меѓународната комисија за заштита на реката Дунав, која ја координира соработката меѓу земјите низ сливот.

Но, Европа сè уште нема унифицирана, обврзувачка политика за справување со недостигот на вода во Дунав и пошироко, наведува „Политико“. Одговорноста останува поделена меѓу националните влади и властите за речни сливови, регулирана со крпеница од закони на ЕУ за кои зелените групи велат дека слабо се спроведуваат. Многу од новите мерки за отпорност на блокот остануваат доброволни. Во таа смисла, националните власти прибегнуваат кон еднострани мерки кои, според некои, би можеле да предизвикаат хаос кај нивните соседи и блиските екосистеми. Димитар Куманов, раководител на Одделот за заштита на животната средина во бугарската невладина организација за реки „Балканка“, е особено загрижен за потенцијалното влијание на мерките што ги преземаат државите врз водата за пиење во Бугарија, па вели дека дунавските земји прават сè што сакаат, а „ние во Бугарија ја плаќаме цената“.

Унгарската нуклеарна централа „Пакс“, која се потпира на реката за ладење, снабдува околу 40 проценти од електричната енергија во земјата, додека романската централа „Чернавода“ обезбедува една петтина од нејзината енергија. Кога водостојот е многу низок, владите не се справуваат само со криза со водата – тие исто така ризикуваат да изгубат голем извор на електрична енергија. Овој месец Унгарија почна да гради праг на речното корито,  структура слична на брана, за да го зголеми нивото на водата околу „Пакс“. Но, Тамас Грубер, раководител на програмата „Живи реки“ на ВВФ Унгарија, предупреди дека таквата структура би можела да ги влоши условите со низок проток низводно и да влијае на транспортот на седименти, на рибите и на другите водни организми.

Брзите решенија за справување со сушата во голема мера останаа национални и фрагментирани низ седумте земји членки на ЕУ низ кои тече Дунав, заедно со Србија, Молдавија и Украина. Организации кои го координираат управувањето со реката постојат, соработуваат во мониторингот и навигацијата, но на крајот, работат во рамките на своите национални јурисдикции. Рамковната директива за води на ЕУ бара од земјите членки да ги заштитат и да ги обноват реките, езерата и подземните води на блокот и да го координираат управувањето со водите низ речните сливови, а не само по должината на националната граница. Но, експертите и групите од секторот за вода велат дека ЕУ не успеала да испорача координиран политички одговор за подобрување на подготвеноста за суша, при што сувите лета ќе станат почести и поинтензивни.