Преговорите на самитот на Обединетите нации за климата, COP31, што се одржа во Анталија, Турција, денеска завршија без договор.
Претседателот на COP31, Мурат Курум, изјави дека меѓу учесниците нема консензус за предложениот текст и дека нема да се подготвува нов нацрт. Ова уследи откако ЕУ и неколку други земји го отфрлија четвртиот нацрт на договорот за климатските промени, бидејќи во него недостасуваа одредби за постепено укинување на фосилните горива.
„Не можеме да направиме ништо повеќе; направивме сè што можевме. Нема да работиме на нов текст во услови кога нема консензус“, изјави Курум, два дена по првично планираниот крај на конференцијата, пренесува Би-Би-Си (BBC).
Конференцијата на ОН за климата (COP31) во Анталија, Турција, заврши неуспешно во неделата, бидејќи земјите не успеаја да постигнат сеопфатен договор по повеќе од две недели напнати преговори. Клучната точка на раздор беше токму прашањето што лежи во сржта на климатските промени: фосилните горива.
Годишните преговори на ОН за климата – кои се одолговлекоа и по предвидениот крај за време на викендот – поставија неславен рекорд како најдолгиот самит COP во историјата. Според „Си-ен-ен“, ова претставува прв сериозен прекин во преговорите уште од конференцијата COP15 во Копенхаген во 2009 година.
Експертите упатија критики кон конференцијата, опишувајќи ја како фрапантен неуспех на лидерството во време кога климатската криза се забрзува и предизвикува сè пофатални последици.
„Ова беше најлошиот самит COP досега, а неговиот колапс мора да послужи како повик за будење за целиот свет“, изјави Мохамед Адоу, директор на тинк-тенк организацијата за енергетика „Power Shift Africa“.
За време на завршниот состанок во неделата – на кој требаше да се усвои таканаречениот „Анталиски пакт“ – стана јасно дека повеќе од 190 земји учеснички нема да успеат да постигнат консензус потребен за одобрување на договорот. Забележливо отсуствуваа Соединетите Држави, кои, под водство на претседателот Доналд Трамп, се повлекоа од меѓународните активности поврзани со климата.
Длабоките поделби околу клучните прашања се покажаа како непремостливи – особено во однос на вклучувањето одредби кои повикуваат на глобална транзиција кон напуштање на фосилните горива (што на крајот беше изоставено од договорот), како и обезбедувањето зголемена финансиска помош за земјите кои веќе се соочуваат со катастрофи предизвикани од климатските промени. Европската Унија, Панама, Маршалските Острови и Норвешка беа меѓу оние што го отфрлија договорот. Имон Рајан, ирскиот министер за клима – кој помага во водењето на преговорите во име на ЕУ – изјави дека Унијата нема да поддржи договор „во кој дури ниту се спомнуваат фосилните горива“.
Претседателот на COP31, Мурат Курум, призна дека недостасува поддршката потребна за усвојување на пактот. „Направивме сè што е во наша моќ“, рече тој, додавајќи сепак дека „јасно е оти во оваа просторија има страни кои се противат на овој текст. Признаваме дека не постои консензус за овој документ“.
Преговорите се одвиваат во критичен момент за планетата. Додека вниманието е насочено кон геополитичките превирања – вклучително и војната во Иран, која предизвика најголемо нарушување во снабдувањето со енергија во светската историја – климатската криза се забрзува.
Неодамнешниот, алармантен извештај на ОН потврди дека светот е на пат да ја надмине целта за ограничување на глобалното затоплување на 1,5 степени Целзиусови над прединдустриските нивоа. Според сегашните политики, се предвидува пораст на температурите за потенцијално катастрофални 2,8 степени. Планетата веќе се загреа за приближно 1,4 степени, а последиците се истовремено очигледни и разорни – од катастрофални поплави во Непал до смртоносни топлотни бранови во Европа.
Сепак, COP31 го разоткри длабокиот јаз помеѓу оние што се залагаат за амбициозни мерки – меѓу кои често се наоѓаат и земјите што се најранливи на климатските промени – и државите богати со нафта, кои им се спротивставуваат. Како и на претходните самити COP, најголемата пречка се сведуваше на два збора: фосилни горива.
На самитот COP28 во Дубаи во 2023 година, земјите се согласија за повик без преседан: „транзиција кон напуштање на фосилните горива“. Оттогаш, таа формулација ниту е повторена, ниту е дополнително развиена, бидејќи земјите производителки на нафта се противат на какво било спомнување на главниот двигател на климатската криза.
Првиот нацрт на конечната одлука за самитот COP31 – со кој се утврдува сеопфатниот договор на конференцијата – беше објавен во понеделникот.












