Четири децении подоцна: Дупка од 500 милиони евра на заштитниот свод на Чернобил му се заканува на светот со нова катастрофа

За да се ограничи зрачењето, над уништениот реактор во 1986 година набрзина беше изграден саркофаг, а подоцна, во 2016 година, повеќе од 40 земји го затворија со нова заштитна структура. Како што е официјално објавено, во руски напад со беспилотни летала во февруари 2025 година заштитниот лак над реакторот бил пробиен. Не е забележано протекување, но стручњаците предупредуваат дека ако не се поправи, нестабилниот бетонски саркофаг во кој има стотици тони маса што содржи нуклеарно гориво и огромни количини радиоактивна прашина, вклучувајќи ураниум и трансурански елементи, ќе почне да кородира за четири години

Катастрофата во Чернобил беше резултат на експеримент со реактор нарачан од Москва, со кршење на безбедносните протоколи, проследен со лаги и прикривање. Ова го објави украинското Министерство за надворешни работи во неделата, кога се одбележаа 40 години од експлозијата на јадрото во четвртиот реактор на нуклеарната централа „Чернобил“, при што беше исфрлен радиоактивен материјал низ поголемиот дел од Европа.

Четири децении подоцна, Украина е соочена со тоа дека четиригодишната војна на Русија би можела да предизвика повторување на најлошата нуклеарна катастрофа во светот. Киев тврди дека Москва постојано лансира ракети и беспилотни летала на патеките за летање во близина на централата за да ги нападне украинските градови, при што минатата година го оштети клучниот заштитен штит.

– Пред 40 години, светот се соочи со една од најголемите нуклеарни катастрофи: експлодираше четвртиот реактор на нуклеарната централа во Чернобил. Беше ослободена значителна количина радиоактивен материјал – напиша Зеленски на „Икс“, додавајќи дека стотици илјади луѓе со години се справуваат со последиците од таа трагедија.

Хаваријата на нуклеарката „Чернобил“ во раните утрински часови на 26 април 1986 година изложи милиони луѓе на радиоактивно зрачење, стотици илјади избегаа од тој простор, а широки делови од земјата беа контаминирани по случајната експлозија и топењето на реакторот број четири во централата изградена од Советскиот Сојуз. Илјадници луѓе оттогаш подлегнаа на болести поврзани со зрачењето, како што е ракот, иако вкупниот број смртни случаи и долгорочните здравствени последици остануваат предмет на интензивна дебата.

За да се ограничи зрачењето, над уништениот реактор во 1986 година набрзина беше изграден саркофаг, а подоцна, во 2016 година, повеќе од 40 земји го затворија со нова заштитна структура. Сепак, руски напад со беспилотни летала во февруари 2025 година, според официјални лица, го пробил неговиот херметички затворен простор. Не е откриено протекување, но според Европската банка за обнова и развој, на саркофагот му се потребни поправки во вредност од најмалку 500 милиони евра за да се спречи трајно оштетување. А внатре во сега оштетениот лак, доволно голем за да ја собере Статуата на слободата, се наоѓа нестабилен бетонски „саркофаг“ во кој има стотици тони маса што содржи нуклеарно гориво и огромни количини радиоактивна прашина, вклучувајќи ураниум и трансурански елементи. Без значителни поправки на лакот, предупредуваат официјалните лица, корозијата ќе почне за помалку од четири години.

– Ако се сруши бетонското засолниште, ќе се издигне радиоактивен облак. Како што нè научи 1986 година, зрачењето не познава граници. Ветерот ќе ги носи овие трансурански елементи низ Европа – предупреди генералниот директор на електраната, Серхиј Тараканов.

Минатата недела, главниот обвинител во Киев изјави за „Ројтерс“ дека украинските радари откриле најмалку 92 руски беспилотни летала што летаат во радиус од пет километри од штитот, од јуни 2024 година.

Околу 100 километри северно од Киев и опкружена со зона на исклучување од 2.600 квадратни километри, „Ројтерс“ деновиве ја посети нуклеарката. Според извештајот, просторот е обвиткан во морничава тишина, која се протега низ огромните шуми во околината. Припадници на Националната гарда патролираат низ објектот, каде што работат околу 2.250 вработени во повеќедневни смени, надгледувајќи го неговото постепено расклопување. Последниот реактор на електраната беше затворен во 2000 година. Контролната соба за реакторот четири сега е затемнет простор од искривена и ‘рѓосана опрема од советската ера. Лосови и диви коњи шетаат низ областа околу електраната и блискиот напуштен град Припјат, што е знак за тоа дека природата ја презела контролата во отсуство на луѓето.