Бродовите исчезнуваат од радарот: Дали најважната светска рута во светот стана навигациска стапица?

Стотици бродови во Персискиот Залив одеднаш се појавија на „погрешни“ локации на навигациските карти, некои дури и на копно. Причината не е дефект на системот, туку масовно блокирање на GPS сигналот, што создава сериозен ризик од судири и поморски несреќи. Нема официјална потврда кој стои зад GPS блокирањето, но многу воени аналитичари се сомневаат во Техеран бидејќи претходно се закани дека ќе нападне бродови што се обидуваат да поминат низ Ормускиот теснец, најважниот светски пат за извоз на нафта. Иран изврши нови напади врз цели во Ирак, Бахреин и Оман преку ноќ, предизвикувајќи пожари во неколку енергетски објекти и пристаништа во регионот.

Ова ја изненади Мишел Визе Бокман, аналитичар за поморска безбедност во Виндвард, додека ги следеше податоците за движењата на бродовите во Ормускиот теснец.

На картата се појавија десетици совршени кругови составени од икони што претставуваат бродови. „Веќе избројав… 35 групи“, вели Визе Бокман.

Ваквите шеми на море се невозможни. Бродовите не се распоредуваат во неприродно совршени кругови, ниту пак одеднаш се појавуваат на копно. Затоа експертите предупредуваат дека станува збор за пречки во GPS сигналот, кој им испраќа на бродовите погрешни координати и ја крие нивната вистинска локација, пишува Би-Би-Си.

Војна со електромагнетни бранови
Модерните војни не се водат само со ракети и бомби, а електромагнетните сигнали станаа ново бојно поле. GPS блокирањето, познато како блокирање, може да ги наруши навигациските, комуникациските и безбедносните системи, а во екстремни случаи да предизвика сериозни несреќи.

Вакви инциденти се пријавени и во Европа во последниве години, при што авионите се погодени од блокирањето, вклучувајќи го и авионот во кој се наоѓаше претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. Електронското блокирање стана речиси секојдневна појава во војната во Украина, а сега се повеќе се пријавува на Блискиот Исток.

Визе Бокман истакнува дека претходно забележала дека блокирањето влијае на AIS (Систем за автоматска идентификација), технологијата со која бродовите разменуваат информации за позицијата за да избегнат судири. Слични инциденти се случија во регионот за време на 12-дневниот конфликт меѓу Израел и Иран минатата година, а проблеми со навигацијата се пријавени и во Балтичкото Море. „Но, ова е на сосема ново ниво“, предупредува таа.

AIS е од суштинско значење за безбедна навигација, особено во прометните бродски линии како што е Ормутскиот теснец, низ кој минува околу една петтина од светската трговија со нафта. Големите танкери, долги до 300 метри, носат стотици илјади тони нафта и им треба долго време да го променат курсот или да застанат.

Ако екипажите не можат со сигурност да знаат каде се другите бродови во нивна близина, ризикот од судир драматично се зголемува, особено ноќе или при слаба видливост. „Проблемот е што не знаете каде одите“, вели Алан Вудворд од Универзитетот во Сари. „Проблемот е што не знаете каде одат сите други“.