Алхемија во 21 век: Како бактерија ја претвора пластиката во лек за Паркинсонова болест?

Во свет каде што пластиката ги надживува своите создавачи, научниците пронајдоа начин да ја претворат во нешто корисно.

На прв поглед, празното пластично шише изгледа безнадежно, а неговата судбина е речиси сигурна: депонија, согорување или, во најдобар случај, рециклирање. Но, во лабораториите на Универзитетот во Единбург, истиот овој отпад станува суровина за производство на лек.

Научниците успеаја генетски да ја модифицираат бактеријата Escherichia coli, така што таа ја разградува пластиката и ја претвора во леводопа, лек за лекување на Паркинсонова болест. Многумина веруваат дека ова не е само технолошки напредок, туку идеја што го менува начинот на кој гледаме на отпадот.

Процесот започнува со разградување на еден од најчестите видови пластика, ПЕТ, материјалот од кој се прават шишиња за вода и сокови. Научниците го разградуваат на основни хемиски единици, како што е терефталната киселина. Во внимателно дизајнирана микробна средина, бактериите ги разградуваат овие молекули и, преку серија биохемиски реакции, ги претвораат во леводопа, супстанца што го компензира недостатокот на допамин во мозокот, што е клучно за контрола на движењето.

Со други зборови, нешто што некогаш било ѓубре се претвора во лек што им помага на луѓето да одат, да зборуваат и да функционираат.

За разлика од традиционалното фармацевтско производство (кое се потпира на фосилни горива и енергетски интензивни процеси), овој метод користи живи системи во водни услови. Ова значи помалку емисии, помалку отпад и потенцијално поодржлив начин на производство на лекови во свет што произведува стотици милиони тони пластика секоја година.

Процесот спаѓа во нова категорија што научниците ја нарекуваат био-рециклирање, претворање на отпадот во производи со „повисока“ вредност. Тоа повеќе не е затворена јамка за рециклирање, туку нагорна спирала во која пластиката станува извор на суровини за лекови, козметика, па дури и мириси.

Сепак, оваа технологија е сè уште во рана фаза. Научниците работат на тоа да го направат процесот поефикасен и применлив во поголем обем, објави National Geographic.