Бранот апсења и истраги низ Србија, кој започна веднаш по изборите, го привлече големото внимание на јавноста во земјата. Речиси и да нема ден без вест за ново апсење, што кај граѓаните буди надеж дека владеењето на правото можеби повторно ќе заживее. Сепак, многумина со право се прашуваат зошто досега владееше толку упорен молк во врска со овие случаи.
Се поставува логично прашање: дали сегашната „хиперактивност“ на обвинителството е поттикната исклучиво од моменталната политичка ситуација во земјата? Во интервју за „Еуроњуз Србија“), адвокатите Јелена Павловиќ и Југослав Тинтор детално разговараа за ова, истакнувајќи дека целиот правосуден систем моментално минува низ фаза на прилагодување. Тие сметаат дека ова ненадејно „будење“ на институциите носи сериозни ризици и дека апсењата на истакнати поединци не значат апсолутно ништо без цврсти, правосилни судски пресуди.
Коментирајќи ја промената кај обвинителството – од пасивност кон хиперактивност – Јелена Павловиќ наведува дека институциите сфатиле оти досегашната власт ги изгубила изборите и дека доаѓа нов тим. Таа смета дека обвинителите сега се прашуваат каде е нивното место во овој нов систем. Југослав Тинтор го дели ова мислење, тврдејќи дека оние на официјални позиции јасно препознале оти една власт си заминува, а друга доаѓа. „Преку овие потези и оваа хиперактивност, тие се обидуваат да ја докажат својата вредност – со надеж дека ќе ги задржат своите позиции, па дури и ќе напредуваат во новиот поредок“, јасно вели Тинтор.
Тој нагласува дека е „јавна тајна“ оти многу предмети намерно биле оставени да собираат прашина во фиоките. Позитивен чекор е тоа што процесот е започнат и што посебна комисија ги презела предметите од голем јавен интерес – како што се истрагите за Ректоратот или трагичната смрт на еден млад човек додека бил во полициски притвор.
Сепак, Тинтор предупредува дека ова е само „капка во морето“. Тој предупредува дека би било опасно доколку ова се претвори во ништо повеќе од јавен спектакл, без суштинска и темелна анализа на постапките од минатото. Тој смета дека е неопходно од фиоките низ цела Србија да се извади секој еден случај што бил ставен „под тепих“ и навистина да се сврти нов лист.
Брзината со која се одвиваат овие акции може да се покаже како меч со две острици. Павловиќ укажува дека граѓаните имаат претерано високи очекувања, потсетувајќи дека корупцијата е сложен механизам – често изграден врз ситни, заемни услуги, а не само врз директна размена на пари.
„Не би сакал ова да заврши како случај на ’многу врева за ништо‘ – како планина што се мачи, а раѓа глушец. За мене е важно да видам некој навистина осуден за загрозување на виталните државни интереси или за злоупотреба на службената положба на штета на јавниот буџет“, вели Павловиќ.
Таа додава дека самите апсења нема да го подобрат животот на граѓаните доколку не профункционира ефикасно и остатокот од правосудниот систем – систем кој би требало да го штити поединецот од извршители, банки и големи, моќни институции. Од друга страна, Тинтор изразува скептицизам дека „новиот почеток“ може успешно да го започнат истите оние луѓе кои со години, послушно, ги криеле предметите. Тој ја критикува практиката на „рециклирање на кадрите“, тврдејќи дека новата ера бара сосема нови професионалци. Понатаму, тој предупредува дека брзањето да се спроведе „по едно апсење дневно“ може трајно да ја наруши самата суштина на правната постапка.
„Ова не е добро, бидејќи како што одминува времето, овие постапки ќе го изгубат ефектот што го имало првичното апсење, а некаде на половина пат ќе стане јасно дека тие се движат во погрешна насока. А не можете ретроактивно да поправите процес што бил суштински погрешен уште од самиот почеток“, нагласува Тинтор, инсистирајќи дека секоја постапка мора да се заснова исклучиво на законот и доказите, а не на моменталните потреби или притисоци.
