Поларниот вртлог над Арктикот се распаѓа порано од кога било досега, сметајќи од крајот на 1950-тите години. Истовремено, во Тихиот Океан се развива најсилниот забележан „Ел Нињо“. Според податоците од Германската метеоролошка служба, тоа значи дека оваа година е можно сè — од рекордно блага зима до силни снежни бури. Ниту еден метеоролог досега немал можност да сведочи за истовремено случување на вакви рекорди. Следствено, метеоролошкиот портал „Метеоред“, ја опишува моменталната временска прогноза како сценарио без историски преседан.
Поларниот вртлог претставува појас од силни западни ветрови кои кружат високо над Северниот Пол во текот на зимата, задржувајќи го студениот воздух во тој регион. Вообичаено, тој почнува да зајакнува дури во ноември.
Сепак, оваа година, метеоролошките модели предвидуваат спротивно. Според порталот за временски услови „Severe Weather Europe“, 96% од европските модели прогнозираат промена на правецот на ветрот до 11 ноември. На надморска височина од приближно 30 километри, западните ветрови би биле заменети со источни, при што температурите би биле за повеќе од 27 степени Целзиусови над нормалата.
Ова би претставувало најрано значајно затоплување на стратосферата во историјата на мерењата. Претходниот рекорд бил поставен на 28 ноември 1968 година.
Втор рекорд се одвива на другата страна на планетата. Во централниот дел на Тихиот Океан, температурата на водата во средината на октомври била за 3,3 степени Целзиусови над просекот. За периодот од ноември до јануари, моделите предвидуваат просечно зголемување од околу 3,8 степени Целзиусови, при што врвот веројатно ќе биде достигнат некаде во декември.
Ова би го надминало претходниот рекорден „Ел Нињо“ од сезоната 2015/16 година, кога отстапувањето изнесуваше приближно 2,6 степени.
Комбинацијата од екстремен „Ел Нињо“ и необично рано нарушување на поларниот вртлог претставува голем предизвик за долгорочните метеоролошки прогнози. Иако моделите ги земаат предвид двата феномени поединечно, нивното истовремено појавување создава ситуација која нема вистински историски преседан. Блага зима или снежен хаос: за двата сценарија постојат историски примери.
Според податоците, многу показатели укажуваат на блага зима. Долгорочните прогнози од октомври го сугерираат ова за Европа, а и „квази-двогодишната осцилација“ (QBO) – циклична шема на ветрови во тропските предели – моментално придонесува за стабилен поларен вртлог.
Зимата 2015/16 година, која следеше по силен „Ел Нињо“, беше една од најблагите во Германија од 1881 година, со просечна температура од +3,6 степени Целзиусови.
Од друга страна, зимата 2009/10 година донесе долготрајни снежни врнежи и екстремно ниски температури; во градот Бад Мускау, температурата се спушти дури до -24,3 степени Целзиусови.
Понатаму, нарушувањата на поларниот вртлог не мора нужно да резултираат со моментално студено време. Пример за тоа е 2021 година, кога по топол период на почетокот на јануари, во февруари настапи голем снежен хаос, поради што беа блокирани автопатиштата низ северна и централна Германија.
Кога ќе дознаеме каква зима нè очекува?
Кон средината на ноември ќе стане јасно дали поларниот вртлог ќе успее да се стабилизира. Се очекува „Ел Нињо“ да го достигне својот врв во декември, додека долгорочните модели за јануари укажуваат на можност за ново – и потенцијално уште поинтензивно – нарушување.
Засега, најверојатното сценарио е блага и променлива зима; сепак, сосема е можно да дојде до долготрајни продори на леден воздух и обилни снежни врнежи.
Едно е сигурно: метеоролозите се соочуваат со комбинација од климатски појави кои не можат со сигурност да се објаснат врз основа на досегашното искуство.
