Говорејќи на отворањето на Генералната дебата на 81-та сесија на Генералното собрание на ОН во Њујорк, американскиот претседател Доналд Трамп ги повика сите нации да им се придружат на САД во целосната економска изолација на Иран сè додека Техеран „не престане со нападите врз трговските бродови, не се откаже од своите нуклеарни амбиции и не престане да го поддржува тероризмот“.
Тој додаде дека нема да ги зема предвид американските избори на средината на мандатот во ноември во однос на конфликтот со Исламската Република, истакнувајќи дека се соочува со избор: или да склучи договор со Иран што ќе ѝ помогне на земјата да се обнови и да стане најразвиена нација на Блискиот Исток, или да ја уништи Исламската Република.
„Тие чекаат да видат како ќе поминам на изборите на средината на мандатот. Не сфаќаат дека јас не сум тој што се кандидира. Јас тоа веќе го направив. Победив убедливо и ќе бидам тука уште две и пол години. Републиканската партија е таа што се кандидира, а јас ќе ѝ помогнам. Но, јас не сум тој што се кандидира“, рече Трамп.
Тој изјави дека иранските власти „изградиле ракета способна да стигне до Европа“.
„Се надевам дека Европејците го сфаќаат ова – дека целта на Иран беше да ја заврши трката за нуклеарна бомба зад штитот од конвенционални балистички ракети“, рече Трамп. Тој додаде дека, доколку успеел во тоа, Иран можел слободно да „сее смрт и тероризам засекогаш“, знаејќи дека секој обид да се запре би се соочил со „нуклеарно уништување“.
„Не постои подобар пример за опасност на која ѝ е дозволено да зајакне и да му се заканува на светот, од водечкиот спонзор на тероризмот – Исламската Република Иран. Веќе 51 година, фанатичниот ирански режим владее преку крвопролевање и масовни убиства, ширејќи смрт, колеж и хаос низ Блискиот Исток и пошироко“, изјави Трамп.
Тој рече дека веднаш по преземањето на претседателската функција, иницирал преговори со иранските власти и понудил целосна економска соработка доколку тие го запрат развојот на својата нуклеарна програма и поддршката за тероризмот – понуда што тие ја одбиле. „За две недели ќе одбележиме три години од нападите во Израел на 7 октомври, кога терористи финансирани од Иран мачеле, осакатиле и убиле 1.200 невини цивили, вклучувајќи десетици Американци и бебиња. Врховниот лидер на Иран го славеше тој масакр и го нарече голема услуга за човештвото. Истиот тој режим оваа година масакрираше 72.000 сопствени граѓани. Неодамна, 10.000 луѓе беа убиени поради протестирање. Замислете таков ужасен режим некогаш да ја поседува моќта да изврши големи терористички напади додека се крие зад нуклеарен штит. Тоа беше реалноста со која моравме да се соочиме“, рече американскиот претседател.
Тој истакна дека многу други претседатели и лидери знаеле за постоењето на проблемот, но не успеале да се соочат со него. Трамп му се заблагодари на Советот за безбедност на ОН за усвојувањето на резолуцијата со која се осудуваат нападите на Иран врз трговски бродови во регионот, откако Иран брзо го прекрши примирјето со САД – договорено заради преговори – и почна да напаѓа бродови од други земји.
Тој изјави дека САД ќе го завршат конфликтот со Иран „на еден или друг начин“.
Пред Трамп, кој зборуваше како претседател на земјата-домаќин, бразилскиот претседател Лула да Силва го одржа традиционалното обраќање, предупредувајќи дека геополитичките тензии се закануваат да ги претворат регионалните конфликти во „пожар од глобални размери“.
„Оние што носат клучни одлуки мора да дејствуваат одговорно и итно. Лидерите на земјите-членки на Советот за безбедност мора да се состанат… Отстапките пред правото на посилниот ги надминаа сите граници. Војната не е продолжение на политиката со други средства; таа е колапс на секаква политика“, рече Да Силва.
Тој додаде дека Обединетите нации мора да изберат меѓу мултилатерализмот и унилатерализмот, демократијата и екстремизмот, суверенитетот и потчинетоста.
„Тој избор бара храброст, политичка волја и јасни цели. Тоа е она што го очекуваме од државниците. Јасер Арафат и Јицак Рабин беа државници. Тие ѝ се спротивставија на минатото за да замислат иднина на мир“, рече Да Силва.
Тој додаде дека Палестинците во Газа претрпеле геноцид, додека израелските цивили ја „платиле цената за радикализмот и терористичките напади“ на милитантното движење Хамас.
Понатаму изјави дека нема да има победници на бојното поле и дека дипломатијата е единствената опција. На почетокот на дебатата, генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, изјави дека во текот на изминатата деценија избиле „војни со катастрофални последици“, кои продолжуваат со „неопислива бруталност“.
„Цивилите беа напаѓани, човековите права – газени, хуманитарните работници – убивани, а меѓународното право – занемарувано, додека геополитичките поделби се продлабочија, а нееднаквостите се зголемија. Довербата е нарушена, а климатската криза премина од далечно предупредување во секојдневна реалност“, рече Гутереш.
Тој додаде дека е во тек пренос на моќта од владите кон приватните корпорации и поединци.
Нивното влијание сега се протега низ политиката, економијата, протокот на информации, технолошкиот развој и граѓанското општество од кое зависат општествата“, рече Гутереш, додавајќи дека ОН мора да ја бранат својата Повелба без двојни стандарди и дека Советот за безбедност на ОН без постојано место за Африка е неправеден и мора да се промени.
Генералниот секретар на ОН истакна дека обновливите извори на енергија сега се најевтиниот извор на електрична енергија во поголемиот дел од светот, како и најизводливиот пат кон енергетска безбедност, независност и одржлив развој.
Тој ги повика нациите да усвојат национален план за постепено напуштање на употребата на фосилни горива.
„Оние што најмногу загадувале и оствариле најголеми профити мора да направат многу повеќе за да ја поправат штетата што ја предизвикале. Загадувачите мора да платат“, рече Гутереш.
Претседателот на Генералното собрание на ОН, Абдула Шахид, кој зборуваше по Гутереш, истакна дека прашањата за ефективноста на ОН не се ништо ново.
„Но, ОН опстојаа – не затоа што се совршени, туку затоа што се неопходни и затоа што алтернативата е незамислива“, рече Шахид, додавајќи дека најголемото достигнување на ОН е тоа што спречиле Трета светска војна.
Тој истакна дека луѓето не прашуваат дали ОН сè уште постојат, туку дали се ефективни; иако имало конфликти што ОН не успеале да ги спречат и проблеми што не можеле да ги решат, тие продолжиле да му служат на светот, иако медиумите ретко известуваат за нивните позитивни резултати.
Шахид го повтори ставот на Гутереш дека Африка мора да биде застапена во Советот за безбедност на ОН.
