Американски експерти: Конгресот на САД би можел да го зголеми притисокот врз Србија и ангажманот на Балканот

Едвард Џозеф, американски професор и експерт за Балканот, изрази очекување дека Конгресот – во кој од јануари двата дома ќе бидат под контрола на опозициската Демократска партија – ќе изврши поголем притисок за преиспитување на политиката на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп кон Србија.

Џозеф, професор на Универзитетот „Џонс Хопкинс“, изјави дека политичките случувања во Србија би можеле да го засилат овој фокус и да го поттикнат Вашингтон да бара поголем ангажман во стабилизирањето на односите со Косово.

Во врска со победата на „Студентската листа“ над Српската напредна странка на Александар Вучиќ на изборите на 25 октомври, Џозеф го повика косовскиот премиер Албин Курти да ги искористи овие нови околности за да го промени својот пристап кон српската заедница.

„Курти има ретка можност да ја преземе иницијативата и да предложи нова политика што би ги подобрила односите и со косовските Срби и со Србија. Од друга страна, ако продолжи со сегашниот пристап, Косово ќе се соочи со зголемен притисок и критики“, изјави Џозеф за Радио Слободна Европа (РСЕ). Со години, Курти се соочува со критики од САД и ЕУ поради едностраните потези на северот на Косово – преземени без координација со западните сојузници – кои, според нив, ги зголемиле тензиите и несигурноста меѓу косовските Срби.

По убедливата победа на демократите на конгресните избори на 3 ноември и промената на власта во Србија, поранешниот американски амбасадор и висок функционер во Стејт департментот, Даниел Фрид, исто така гледа потенцијал за „покреативна дипломатија“ во регионот.

„Не би очекувал некоја голема иницијатива во скоро време“, изјави Фрид за РСЕ, додавајќи сепак дека би можело да дојде до поблиска соработка меѓу САД и Европа, насочена кон насочување на Србија кон европските интеграции.

Фрајд сугерираше дека Косово би можело да се обиде да надмине состојба во која се гледа исклучиво низ призмата на споровите со Србија, и наместо тоа да ги зајакне односите со Вашингтон – иако за тоа би била потребна иницијатива од Приштина.
„Косово треба уште повеќе да се потпре на своите темелни принципи – демократијата, владеењето на правото и знамето што го претставува Косово како држава за сите што живеат таму“, изјави Фрајд.

Робин Брукс, поранешен директор за Централна Европа и Балканот во Советот за национална безбедност на САД, истакна дека новиот состав на Конгресот веројатно ќе се фокусира на домашни прашања – како што се високите цени, трошоците за лекови и горивото – но додаде дека би можеле да бидат разгледани и одлуките во надворешната политика на администрацијата на Трамп.

Брукс наведе дека Косово не треба да ја врзува својата надворешна политика исклучиво за администрацијата на Трамп, додавајќи дека обидот на Приштина да ѝ се допадне на таа администрација „бил грешка уште од самиот почеток“. Според Брукс, ваквиот пристап го вовлекол Косово во иницијативи кои не мора нужно да донесат долгорочни придобивки – како што беше „Комитетот за мир“ од времето на Трамп.

„Косово треба да се стреми кон европска иднина и да соработува и со двете страни – демократите и републиканците – во Претставничкиот дом и во Сенатот на САД“, рече Брукс.

Таа посочи дека една област во која членовите на Конгресот би можеле да помогнат е убедувањето на пет земји-членки на Европската унија – Шпанија, Грција, Романија, Кипар и Словачка – да го променат својот став и да ја признаат независноста на Косово, пренесе „Бета“.