„СпејсЕкс“ за првпат успешно го фати „Старшип“ во воздух при враќањето на Земјата/ВИДЕО

Леталото „Старшип“(Starship) на компанијата „СпејсЕкс“ (SpaceX) во саботата се врати на Земјата, а огромни механички раце го фатија во воздух над истата локација во Тексас од која полета 22 часа претходно. Ова е првпат ваков маневар на фаќање да биде успешно изведен, откако претходниот обид не успеа, објави „Франс 24“.

Иако фаќањето на самиот „Старшип“ беше целта на која се надеваа Илон Маск и неговиот тим, компанијата не успеа да го изведе планираното двојно фаќање. Ракетниот потисен степен, познат како „бустер“, експлодираше кратко по лансирањето во петокот.

Додека леталото од не’рѓосувачки челик вертикално се спушташе кон лансирната рампа, остатоците од бустерот беа обезбедени со пловки во Мексиканскиот Залив. И покрај проблемот со бустерот, самото фаќање на леталото беше импресивно.

„Можете ли да поверувате?“, коментираше Ден Хуот за време на преносот во живо на SpaceX.

They did it! SpaceX has just caught their Starship rocket for the first time ever, marking the first recovery of a conventional orbital rocket upper stage in history!

This is one of the greatest engineering achievements in history. Congrats to the entire @SpaceX team! 🚀 pic.twitter.com/9KAzAcd3e8

— Sawyer Merritt (@SawyerMerritt) November 14, 2026

Од SpaceX наведуваат дека саботниот успех ја докажува целосната можност за повеќекратна употреба на „Старшип“, што е основен предуслов за идните патувања на Месечината и Марс. Иако враќањето на бустерот во петокот не успеа, компанијата претходно веќе трипати успешно го изведе неговото фаќање, потврдувајќи ја функционалноста на оваа метода.

Позитивно реагираше и NASA. Вселенската агенција го финансира развојот на „Старшип“ со милијарди долари, со цел кон крајот на оваа деценија со ова летало да ги спушти астронаутите од мисијата „Артемис“ на Месечината и да учествува во изградбата на постојана лунарна база.

Најголемата и најмоќната ракета во светот, висока 124 метри, полета во петокот доцна попладне од базата на SpaceX, во близина на американско-мексиканската граница. Горниот степен на леталото се одвои од бустерот според планот, влезе во орбитата и таму испушти 26 напредни сателити „Старлинк“.

„Старшип“ потоа продолжи да кружи околу Земјата на висина од 265 километри, а снимките од леталото и од планетата беа емитувани во живо. Леталото ја обиколи Земјата 14 пати, што претставува голем напредок во споредба со претходната мисија, кога направи само една или две обиколки.

Ова беше 15-тиот лет на „Старшип“ во целосна големина од 2023 година и дури вториот што достигна орбита. Од SpaceX потврдија дека сите системи на леталото функционирале правилно, вклучувајќи го и клучниот топлински штит.

Кејт Тајс од SpaceX објасни дека моторите на бустерот се изгаснале предвреме при враќањето. Системот за навигација препознал дека бустерот не се наоѓа во соодветна положба за слетување, па автоматски активирал промена на траекторијата кон морето и постапка за самоуништување.

Инженерите сè уште истражуваат што точно го предизвикало дефектот.

SpaceX планира во наредните месеци да започне со лансирање на „Старшип“ и од вселенскиот центар „Кенеди“ на Флорида. Таа локација е појдовна точка за следната мисија на НАСА „Артемис“, која ќе лета околу Месечината и ќе остане во орбитата на Земјата за да се изведат вежби за слетување.

Четворицата астронаути од мисијата „Артемис III“ ќе се обидат да ја спојат својата капсула не само со „Старшип“, туку и со леталото „Блу Мун“ на компанијата „Блу Ориџин“. Двете компании наизменично ќе ги превезуваат екипажите до површината на Месечината.

НАСА планира мисијата „Артемис IV“ да се реализира веќе во 2028 година, а тоа треба да биде првото човечко слетување на Месечината по програмата „Аполо“, пред повеќе од половина век.