Случај „Алта банка“: Како Давор Мацура успеал незабележано да изнесе над 45,5 милијарди динари од трезорот?

Официјалното соопштение од Јавното обвинителство за организиран криминал (ЈТОК) и Министерството за внатрешни работи, во врска со апсењето на Давор Мацура (45), сопственикот на „Алта банка“, и двајца вработени во трезорот, откри една од најголемите мистерии во поновата историја на Србија. Осомничените се товарат за неовластено изнесување на точно 45.556.596.250 динари (што е еквивалент на приближно 388 милиони евра) од трезорот на банката, со што директно ѝ нанеле финансиска штета на банката.

Додека обвинителството ги објаснува правните механизми поврзани со пристапот до трезорот, во јавноста и кај клиентите на банката преовладува неверување: како е физички возможно да се изнесе толку огромна сума пари, а никој да не забележи?

Што наведува официјалната истрага?

Според податоците од Министерството за внатрешни работи и обвинителството, три лица се приведени во текот на операција спроведена од полицијата и специјализираните единици за борба против организиран финансиски криминал:

Давор Мацура (45), сопственик и одговорно лице во „Алта банка“ АД Белград, осомничен за злоупотреба на службената положба. Г. М. (39), директор на Секторот за трезор и управување со готовина, и И. П. (44), соработник за трезорски операции.

Истражителите се сомневаат дека двајцата вработени во трезорот или му ги дале своите пристапни картички на Мацура, или пак, со своето физичко присуство и користење на сопствените картички, му овозможиле неовластен влез во трезорот на банката, познат како „Депо“. Во текот на неколку последователни влегувања, сè до 31 октомври 2026 година, осомничениот изнесувал пари од банката. Инспекторите и полицијата повеќе од 30 часа вршеа претрес во централните простории на банката и во домот на осомничениот, при што беше направен и детален попис на готовите пари пронајдени во трезорот. Во меѓувреме, Народната банка на Србија (НБС) ѝ ја одзеде дозволата за работа на „Алта банка“ и покрена постапка за стечај поради нагло влошување на нејзината ликвидност и финансиска состојба. Осомничените се задржани во полициски притвор во траење до 48 часа, додека чекаат на сослушување пред обвинителството.

Логистички парадокс: Колку всушност тежат 45,5 милијарди динари и колкав простор заземаат?

За да се разбере зошто јавноста и експертите останаа зачудени од овие обвинувања, доволно е само бројката од 45,5 милијарди динари да се претвори во физички параметри на хартиените пари, пишува порталот Србија Данас.

Ако парите биле изнесени во домашна валута (динари):
Со користење на банкноти од 5.000 динари:
Би биле потребни дури 9.111.319 поединечни банкноти.
Вкупната тежина би изнесувала приближно 9,1 тони чиста хартиена маса. Волуменот на овие пари е околу 11 кубни метри.

Што значи ова во пракса?

За транспорт на 9 тони готовина би биле потребни најмалку два големи товарни камиони или цела флота од специјализирани товарни комбиња, заедно со опрема за утовар на палети.

2. Со користење на банкноти од 2.000 динари:

Тежината би се зголемила на над 22 тони, за што би била потребна значителна транспортна флота и логистика од индустриски размери.

Ако сумата се разгледува во странска валута (приближно 388 милиони евра):

3. Со користење на банкноти од 200 евра:

Ова изнесува околу 1.945.000 банкноти (над 19.400 снопови). Вкупната тежина е приближно 2 тони (1.945 кг).
Волуменот изнесува околу 2,4 кубни метри. Доколку се натрупа на површина од 2 × 2 метри, купот би бил висок околу 60 см, додека една вертикална колона би достигнала висина од речиси 195 метри.

За транспорт на оваа количина би биле потребни помеѓу 25 и 40 големи, целосно наполнети куфери, или пак едно товарно комбе, наполнето до врв со готовина.

Прашања што ја загрижуваат јавноста

Изнесувањето на толку голем товар од банкарски објект со високо ниво на безбедност покренува низа практични прашања:

Каде биле обезбедувањето и камерите?

Пристапот до банкарскиот трезор е заштитен со повеќе нивоа на физичко обезбедување, видео надзор и сензори за движење. Граѓаните се прашуваат како стотици вреќи или куфери можеле незабележано да поминат низ ходниците на банката.

Дали парите се изнесени во физичка форма или електронски?

Многу аналитичари укажуваат на можноста средствата да не биле физички изнесени во вреќи на грб и наместо тоа, процесот можеби вклучувал книговодствени записи, платни трансакции или фиктивни задолжувања на трезорот, додека средствата всушност биле префрлени на други сметки.

Недостаток на надзор од страна на регулаторните тела: Јавноста прашува како е можно ниту Народната банка на Србија, ниту механизмите за внатрешна контрола на банката, порано да не ја провериле состојбата со готовина во трезорот – туку реагирале дури откако проблемите со ликвидноста довеле до одземање на дозволата за работа на банката.
Што велат адвокатите?

Адвокатите на одбраната на Давор Мацура – ​​Ахмед Делимеѓац и Сеад Спаховиќ – наведуваат дека нивниот клиент доброволно се одзвал кога полицијата го контактирала и побарала од него да дојде во банката и тој е присутен за време на претресот уште од 4:00 часот наутро во саботата. Одбраната тврди дека Мацура не се обидел да побегне или да се скрие од властите, додека обвинителството продолжува да ги испитува сите финансиски текови и потенцијални трансфери во странство.

Се очекува дека сослушувањето на осомничените од страна на Јавното обвинителство за организиран криминал ќе ги понуди првите официјални одговори за тоа каде се наоѓаат изнесените средства, како и за прецизниот начин на кој е изведена оваа операција без преседан.