Сo децении, целта од 1,5 степени Целзиусови служеше како ѕвезда-водилка за климатските активности, на кои земјите ветија дека ќе се држат за да го избегнат најлошото уништување на планетата која се загрева.
Но, на овогодинешната глобална конференција за климата, прва откако Обединетите нации објавија дека прагот од 1,5 степени Целзиусови ќе биде надминат, земјите изгледаат несигурни како да ги сфатат вестите.
Светот веќе се загреа за околу 1,4 степени Целзиусови во споредба со прединдустриското време, а ОН во септември објави дека надминувањето на границата од 1,5 степени Целзиусови, најамбициозниот праг на целта на Парискиот договор, е неминовен и неизбежен. Меѓутоа, во Турција, каде преговорите на конференцијата COP31 се на половина пат, некои земји очајно се држат до оваа цел, особено оние кои се на првата линија на климатската криза.
Претседателот на Палау, Суранџел Випс Јуниор, чијашто островска држава во Тихиот Океан е загрозена од покачувањето на нивото на морето, рече дека 1,5 степени Целзиусови не е „апстрактна цел“.
„Тоа е егзистенцијална закана за нашата храна, нашите економии и нашиот суверенитет“, им рече тој на светските лидери во Анталија.
Некои земји сакаат конечниот договор на COP31 да потврди дека 1,5 степени Целзиусови остануваат „точна цел“, според резимето на преговарачките позиции објавени од Австралија, која претседава со разговорите.
Таа, исто така, фаворизира формулација за враќање на 1,5 степени Целзиусови „што е можно поскоро“ и дека глобалните температури „сè уште можат“ да паднат откако ќе се премине тој праг.
Приватно, некои преговарачи се скептични, но не сакаат да се откажат од целта што се смета за клучна за притисок за најбрзо можно намалување на емисиите на стакленички гасови што ги затоплуваат планетите.
Други бараат можност да ја отфрлат целта од 1,5 степени Целзиусови, изјавија за АФП неколку набљудувачи на разговорите за климата, кои се одржуваат зад затворени врати.
Ова ги вклучува Арапската група и Групата на истомисленици во развојни земји (LMDC), рекоа извори од двата преговарачки блока на економии во развој, кои ги вклучуваат Саудиска Арабија и Индија.
Еден висок западен пратеник предупреди на „потенцијално назадување“ во климатските активности доколку тие напори успеат во COP31.
Џаспер Инвентор, шеф на делегацијата на Гринпис во Анталија, рече дека некои земји во развој стравуваат дека „посилните повици“ за цел од 1,5 степени би можеле да значат поголем притисок за намалување на емисиите без дополнителна финансиска помош.
Меѓу списокот со желби на преговарачки приоритети објавен во четвртокот, некои земји, исто така, повикаа на отфрлање на „сивата литература“, индиректна референца која се толкува како можен удар врз Програмата на ОН за животна средина (UNEP).
Во септември, УНЕП објави прва од ваков вид студија за сценарија за „надминување“, истражувајќи како светот би можел да ги намали глобалните температури повторно на 1,5 степени Целзиусови до 2100 година, откако тој праг ќе биде прекршен.
Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, кој ја помина својата деценија на функцијата собирајќи ги земјите околу целта од 1,5 степени, рече дека секој вишок мора да биде „што е можно помал и да трае што е можно пократко“.
Според Парискиот договор, речиси 200 земји се согласија да го задржат загревањето „многу под“ два Целзиусови степени, со истовремени напори да го ограничат на 1,5 степени. Но, како што научните докази се натрупуваа во годините по договорот, помалиот праг добиваше поголема итност.
Над 1,5 степени Целзиусови, предупредуваат научниците, ризиците од глобалното затоплување нагло се зголемуваат, од поразорни поплави и топлотни бранови до неповратни промени на планетата како трајно исчезнување на коралните гребени.
Сепак, идејата дека затоплувањето може да се смени и да се врати на 1,5 степени Целзиусови е неизвесна, вели Пјер Фридлингштајн, климатолог од Универзитетот во Ексетер и главен автор на значајната студија за глобален буџет за јаглерод.
За да се постигне ова, емисиите мора нагло да се намалат, а во исто време јаглеродот мора да се отстрани од атмосферата по природен пат, како на пример со садење дрвја и обновување на мочуриштата или со користење на нови технологии.
„Масовното воведување на овие нови технологии“ ќе биде потребно во масовно ниво во текот на многу децении, рече Фридлингштајн за АФП.
„Тоа не е нешто што би го нарекол утописко, но секако е крајно амбициозно“, заклучил тој.
