Новите правила стапија на сила: ЕУ забранува уништување на непродадена облека и обувки

Од оваа недела, големите компании повеќе не смеат да уништуваат непродадена облека и обувки. Соодветните правила на ЕУ стапија во сила.

Според проценките на Европската агенција за животна средина, помеѓу четири и девет проценти од сите текстилни производи во ЕУ се уништуваат без воопшто да се носат, пишува „Дојче веле“ (DW).

Кога се фрлаат нови и целосно употребливи производи, суровините, водата, енергијата и човечкиот труд вложени во нивното производство се трошат залудно.

Во исто време, според Европската комисија, самото отстранување на таков отпад предизвикува емисии до 5,6 милиони тони јаглерод диоксид (CO₂) годишно, што е еквивалентно на емисиите произведени од помеѓу два и три милиони просечни автомобили за една година.

Донирајте и продавајте наместо да фрлате

Новата регулатива на ЕУ, која стапува во сила оваа недела, треба да им обезбеди на компаниите да ги вратат своите стоки на продажба – на пример по намалени цени или да ги донираат – наместо да ги уништуваат.

Досега, честопати беше поевтино да се фрлаат производите отколку да се складираат, да се адаптираат на пазарот или повторно да се понудат на клиентите.

Сепак, постојат исклучоци. Уништувањето е дозволено ако стоката е опасна, оштетена, извалкана или несоодветна за повторна употреба или преработка.

Стоката ќе може да се уништи и ако претходно била понудена за донација на социјални институции со седиште во ЕУ, но ниту една од нив не ја прифатила во предвидениот рок.

За малите бизниси, овие обврски ќе стапат во сила подоцна. Правилата се дел од Регулативата за екодизајн на Европската Унија, која е во сила од јули 2024 година.

Што е брза мода?

Брзата мода е модел на производство на облека во кој трендовите од социјалните мрежи или модните писти се копираат многу брзо, се произведуваат масовно и се продаваат по екстремно ниски цени. Овој метод на производство поттикнува прекумерно купување, создава огромни количини текстилен отпад и значително ја оптоварува животната средина.

Критика на текстилната и модната индустрија

Германското здружение на текстилната и модната индустрија смета дека законот не ја одразува реалната состојба, дека наметнува дополнителна бирократија на домашната индустрија и дека не го решава проблемот со брзата мода.

Експертот Јонас Штраке вели дека се потребни поодржливи решенија за да се обезбедат ефикасни системи за собирање, сортирање и рециклирање на текстил. Додека не се воспостават вакви системи, забраната за уништување ќе остане „мртва буква на хартија“.

Во изјава за весникот „Рајнише пост“, тој рече: „Ниеден германски или европски производител не уништува совршено добра нова стока. Сепак, се чини дека производителите масовно уништуваат нова стока. Овој закон носи многу нова бирократија токму кај оние компании кои не се одговорни за огромните количини безвредна облека“.

Дали има дупки во законот?

Еколошките организации имаат слични забелешки. Мориц Јегер-Рошко од „Гринпис“ смета дека забраната е оправдана, но предупредува дека постојат дупки што големите компании можат да ги искористат.

„Компаниите лесно можат да ги заобиколат правилата, на пример со погрешно означување на производите. Без конзистентни контроли, нема многу да се промени во пракса“, вели Јегер-Рошко.

Тој додава дека основниот проблем – брзата мода – всушност не е решен со овој закон.