Научниците открија нешто неверојатно: Човештвото запрело ново ледено доба?

Огнот и мразот ја обликувале површината на Земјата уште од античко време, менувајќи ја нејзината површина преку вулкански ерупции и бавно, но неумоливо движење на глечерите. Во текот на својата долга историја, нашата планета поминала низ најмалку пет ледени доба, а научниците претпоставуваат дека во одредени периоди била речиси целосно обвиткана со мраз или претворена во таканаречен „леден свет“, со делови од површината ослободени од ледената покривка.

Всушност, денес сè уште сме во геолошко ледено доба, но моментално живееме во значително потопол меѓуглацијален период, кој започнал пред приближно 11.700 години, околу времето кога многу видови големи цицачи покриени со густо крзно почнале да изумираат, објавува rts.rs.

Овие потопли периоди се менуваат со постудени, ледени периоди во кои се формираат огромни глечери. Токму овие периоди ги нарекуваме „ледени доба“ во секојдневниот говор и ги поврзуваме со мамути и пештерски луѓе кои, треперејќи од студот, се собирале околу оскудни огнови.

Сепак, нова студија објавена во списанието „Наука“ сугерира дека следното ледено доба можеби веќе започнало пред околу 2.000 години, но дека неговиот развој бил прекинат од климатските промени предизвикани од човекот.

„Сè штотуку започнуваше, сè беше како и обично, следното ледено доба требаше да се случи – а сепак беше запрено“, вели Николас Јанг, геохемичар на Универзитетот Колумбија и главен автор на студијата.

Истражувањето се фокусираше на ледената покривка Лауретид, најголемата ледена покривка од плеистоценот, која покривала голем дел од северните Соединети Држави и Канада од пред околу 95.000 до 20.000 години.

Во својот најголем обем, ледената покривка се протегала од Арктичкиот круг до Илиноис, покривајќи ја областа со слој мраз дебел до три километри. Вкупниот волумен на овој мраз можел да одговара на пораст на нивото на морето од околу 80 метри.

Истражувачите веруваат дека ледената покривка Лауретид на крајот се намалила за да ја формира прекрасната ледена капа Барнс, мал, но сепак активен остаток од целото ледено доба.

За да дојдат до овој заклучок, научниците ја реконструирале хронологијата на формирањето и повлекувањето на ледената капа, користејќи два главни вида докази пронајдени на терен и методи за атомско датирање.

Тие анализирале различни видови карпи за да го утврдат односот на космогениот берилиум-10, изотоп на хемискиот елемент берилиум. Тој се создава кога космичките зраци од масивни експлодирачки ѕвезди ја погодуваат нашата планета.

Тие, исто така, ги испитале остатоците од одамна изумрената вегетација што станала видлива додека Барнсовата ледена капа се повлекувала. Тие го измериле односот на јаглерод-14, радиоактивен изотоп на јаглерод чие време на распаѓање е предвидливо.

Природни штоперки

Во карпите, акумулацијата на берилиум-10 запира кога мразот што напредува ги покрива карпите и ги штити од космичко зрачење. Процесот продолжува кога мразот се повлекува и карпите повторно се изложени.

Кај растенијата, „штоперката“ базирана на јаглерод почнува да отчукува кога тие се покриени со мраз што напредува, бидејќи мртвата вегетација повеќе не апсорбира јаглерод.

Врз основа на сите собрани податоци, истражувачите составија јасна хронологија на климатските промени.

Највисоките температури за време на сегашниот меѓуглацијален период, познат како холоцен, можеби биле забележани пред околу 11.000 до 10.000 години, барем во северните делови на планетата. Ова било под влијание на зголеменото сончево зрачење поради промените во орбитата на Земјата, познати како циклуси на Миланковиќ.

Во текот на следните милениуми, следел тренд на ладење. Сепак, ледениот покрив Лаурентид продолжил да се намалува бидејќи неговата површина паднала премногу ниско за повторно да расте, а неговиот раст повеќе не бил во чекор со климатските промени.

Пред околу 3.600 години, таа била помала отколку што е денес, и останала на тој минимум до пред околу 2.000 години.

Дури тогаш повторно почнала да се шири, што, според истражувачите, би можело да означи почеток на ново ледено доба.

Тоа е почеток на процес што можел да доведе до ново ледено доба доколку не бил прекинат од повисоките летни температури, кои почнале да се зголемуваат во 1960-тите.

Научниците велат дека ледената капа Барнс ја достигнала својата најголема регистрирана големина околу 1960 година. Сепак, затоплувањето предизвикано од човекот го променило трендот на нејзино проширување. Ледената капа влегла во фаза на негативен биланс на маса, што значи дека губи повеќе мраз во текот на потоплите месеци отколку што успева да замени во текот на зимата.

Според истражувачите, нејзиното опаѓање од тогаш речиси целосно може да се објасни со зголемувањето на летните температури. Сличен процес влијае на другите ледени капи низ канадскиот Арктик и Северниот Атлантик.

Ова е резултат на долгорочно зголемување на емисиите на стакленички гасови, кое трае од околу 1750 година.

Околу ова време започна Индустриската револуција, за време на која во атмосферата беше ослободена зголемена количина на стакленички гасови, што значително придонесе за загадувањето на атмосферата.

Ова се случи во време кога климата минуваше низ најстудениот век на едно од најизразените заладувања во поновата историја – таканареченото Мало ледено доба. Неговиот најстуден период траеше од 1780 до 1880 година.