На Марс, во одреден дел од годината, речиси секое утро се повторува необична сцена. Над еден од најголемите вулкани на планетата, се формира огромен облак од воден мраз, кој може да достигне должина од повеќе од 1.800 километри за само неколку часа, а до пладне речиси целосно исчезна.
Овој феномен го привлекува вниманието на научниците со години, а деталните набљудувања од сондата „Марс Експрес“ на Европската вселенска агенција покажаа како метеоролошките процеси на Црвената планета се разликуваат од оние на Земјата.
Облак подолг од многу европски земји
Необичниот феномен е поврзан со вулканот Арсија, кој се наоѓа во близина на екваторот на Марс. Облакот редовно се појавува во текот на пролетта на јужната хемисфера на планетата, а научниците го нарекоа издолжен облак Арсија поради неговата карактеристична форма.
Станува видлив во раните утрински часови, а потоа се шири многу брзо. Неговиот раст може да достигне брзина од околу 600 километри на час.
Кога е целосно развиен, облакот може да биде долг над 1.800 километри и широк околу 150 километри. Се протега од областа на вулканот Арсија до Олимп Монс, најголемиот вулкан во Сончевиот систем.
Сепак, овој џиновски облак нема долг животен век. Како што денот одминува и температурата се зголемува, постепено се распрснува и претежно исчезнува до пладне. Процесот потоа се повторува следниот ден наутро, а во текот на соодветната сезона може да трае најмалку 80 дена, објавува РТС.
Научниците прво мораа да ја исклучат вулканската активност
Фактот дека облакот постојано се појавува над огромниот вулкан би можел да доведе до заклучок дека е поврзан со неговата активност. Сепак, научниците ја отфрлија оваа можност.
Вселенските летала не регистрирале зголемени концентрации на метан, сулфур диоксид и други гасови што би можеле да укажуваат на активна ерупција.
Објаснувањето всушност лежи во комбинацијата на ветер, релјеф и многу ниски температури.
Ветровите што носат мала количина водена пареа се среќаваат со падините на Арсија и се туркаат нагоре. На поголеми надморски височини, воздухот се лади дополнително, па водената пареа се кондензира и формира ситни честички мраз. Резултатот е огромен издолжен облак што се шири зад вулканот.
Сличен процес е познат на Земјата во таканаречените орографски облаци, но екстремните услови на Марс создаваат феномен од размер што не е виден на нашата планета.
Марс има многу повеќе облаци отколку што се сметаше претходно
„Марс Експрес“ ја снима атмосферата на Црвената планета повеќе од две децении, а илјадници фотографии им овозможија на истражувачите да создадат еден вид атлас на марсовски облаци.
Сликите покажуваат дека, и покрај екстремно тенката атмосфера, Марс има изненадувачки разновидни метеоролошки феномени. Покрај облаците од воден мраз, регистрирани се огромни структури на прашина, како и облаци поврзани со јаглерод диоксид.
Особено интересни феномени се забележани над северните рамнини на Ваститас Бореалис, но и околу големите вулкани Олимп Монс, Арсија и други вулкани во регионот Тарсис.
Некои структури на прв поглед личат на облаци што можат да се видат на Земјата, но се формираат под сосема различни услови.
Марсовската атмосфера содржи многу малку вода
Марсовската атмосфера е многу потенка од Земјината, а количината на вода во неа е екстремно мала. Сепак, дури и толку ограничена количина на водена пареа е доволна за да формира огромни облаци од воден мраз под одредени услови.
Честичките прашина, кои се еден од клучните елементи на атмосферата на Марс, исто така можат да играат важна улога во нивното формирање.
Затоа научниците внимателно следат каде се појавуваат облаците, колку долго опстојуваат и како се менуваат во текот на различните сезони. Овие податоци помагаат подобро да се разбере движењето на водата, прашината и енергијата низ атмосферата на Марс.
Издолжениот облак над Арсија е особено интересен бидејќи се појавува доволно редовно за истражувачите да можат да се обидат да го репродуцираат неговото формирање со компјутерски климатски модели. Доколку моделите успешно објаснат како структурата, долга речиси 2.000 километри, се формира и исчезнува за само неколку часа, тие би можеле да обезбедат нови информации за атмосферата на Марс, но и за тоа како слични процеси функционираат на други планети.











