Кина влегува во игра: Може ли Пекинг да влијае на крајот на војната меѓу САД и Иран?

Посетата на иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, на Пекинг доаѓа во време кога војната меѓу САД и Иран влегува во својата дипломатски најчувствителна фаза. Вашингтон и Техеран водат разговори преку медијатори за можна рамка за завршување на војната, додека Ормутскиот теснец стана главна точка на притисок за глобалната економија.

Арагчи се сретна со кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји, кој рече дека е потребен итен сеопфатен прекин на огнот, дека продолжувањето на непријателствата е неприфатливо и дека продолжувањето на преговорите е особено важно. Кина, исто така, повика на безбеден премин низ Ормуз, еден од најважните енергетски коридори во светот.

Времето на посетата не е случајно. Средбата во Пекинг се одржа една недела пред закажаната средба на Доналд Трамп и кинескиот претседател Си Џинпинг во Пекинг на 14 и 15 мај. Американските претставници веќе јавно ја повикаа Кина да го искористи своето влијание врз Техеран за да помогне во повторното отворање на Ормускиот теснец.

Интерес на Кина
Кина има директен интерес да ја види кризата како се ублажува. Околу една петтина од светската трговија со нафта и гас поминува низ Хормуз, а прекините во таа насока особено влијаат на азиските енергетски текови. За Пекинг, ова не е само прашање на дипломатија, туку и на стабилноста на цените, безбедноста на снабдувањето и глобалната трговија.

Тука се отвора просторот за улогата на Кина. САД сакаат Иран да ги ублажи ограничувањата во Хормуз и да прифати рамковен договор. Иран, од друга страна, се обидува да избегне впечаток дека попушта пред американскиот воен притисок. Кина е една од ретките сили што може да разговара со Техеран како стратешки партнер, а во исто време да има доволно интерес да спречи понатамошна ескалација.

Ова не значи дека Пекинг ќе застане на страната на САД. Кина ги критикуваше нападите на САД и Израел врз Иран за време на војната, прикажувајќи ги како кршење на меѓународното право. Според Ал Џезира, Кина и Русија, исто така, ги блокираа обидите во Советот за безбедност на ОН да ги осуди дејствијата на Иран во Хормуз.

Но, поддршката на Кина за Иран не е безусловна. Пекинг не сака регионален хаос што ги загрозува енергетските текови, превозот и глобалната економија. Затоа кинеската дипломатија сега се обидува да одржи рамнотежа: јавно спротивставувајќи се на притисокот од САД и воената ескалација, но во исто време повикувајќи на прекин на огнот, преговори и безбеден премин низ Хормуз.

Прашање на големите сили
Посетата на Арагчи на Пекинг затоа не е само билатерален состанок. Таа покажува дека кризата околу Иран сè повеќе се претвора во прашање на големите сили. Доколку Вашингтон и Пекинг заклучат дека нивниот заеднички интерес е деескалација околу Хормуз, притисокот врз Техеран би можел да стане посериозен. Меѓутоа, доколку соперништвото меѓу САД и Кина се прелее во оваа криза, просторот за договор би можел брзо да се стесни.

Засега, Кина се обидува да се појави како стабилизирачки фактор: доволно блиску до Иран за да биде слушната, доволно важна за САД за да биде вклучена и доволно економски изложена на Хормуз за да не може да стои настрана. Затоа одговорот на прашањето дали војната може да се заврши можеби повеќе не се бара само во Вашингтон и Техеран, туку и во Пекинг.