Повеќе од 90 лица се уапсени во серија полициски операции во Србија во текот на изминатите две недели поради разни кривични дела, по парламентарните избори одржани на 25 октомври. Меѓу уапсените има високи полициски функционери, банкари, вработени во покраинската и локалната самоуправа, како и директори на јавни претпријатија.
Изборната листа „Студентска листа – Студентите победуваат“ – која произлезе од двегодишните антивладини протести, поттикнати од смртта на 16 лица при уривањето на настрешницата на реновираната железничка станица во Нови Сад на 1 ноември 2024 година – победи на вонредните парламентарни избори.
На овие избори, Српската напредна партија (СНС) – чија листа ја предводеше неодамна починатиот претседател на Србија, Александар Вучиќ – ја загуби власта по 14 години.
Вестите за апсења во Србија станаа речиси секојдневие. Меѓу досега приведените се Марко Кричак, началник на Управата на криминалистичката полиција; Бошко Секулиќ, началник на Службата за сузбивање на криминалот, Игор Жмириќ, командант на Специјалната антитерористичка единица, како и 17 други полициски службеници. Според аналитичарите, ова укажува на постоење конфликти меѓу најмалку две фракции во рамките на полициските сили.
Уапсен е и Давор Мацура, сопственик на „Алта банка“ – институција која има блиски врски со одредени државни органи и јавни претпријатија – заедно со двајца негови соработници, под сомнение дека извлекле приближно 380 милиони евра од трезорот на банката. Во меѓувреме, за банката е покрената постапка за стечај. Поради злоупотреби се уапсени и покраинскиот секретар за социјална политика, Предраг Вулетиќ, неговиот колега, директорот на Републичкиот хидрометеоролошки завод, Југослав Николиќ, управникот на Казнено-поправниот завод „Забела“, Родољуб Рончевиќ, претседателот на Општина Инѓија, Марко Гашиќ, со неговите соработници, како и група директори во Нови Сад.
Под притисок на јавноста, следеа и оставки на ниво на локалната самоуправа.
Правни експерти укажуваат дека до неодамна, за време на власта на СНС, било речиси незамисливо судството и полицијата да постапуваат „по службена должност“ врз основа на бројни пријави кои досега „стоеле во фиоките“. Тие оценуваат дека апсењата извршени во изминатите денови „покажуваат оти деполитизацијата во рамките на институциите станала очигледна и опиплива“.
Професорот на Правниот факултет во Белград, Горан Илиќ, потсетува дека судовите и обвинителствата и претходно ги имале истите овластувања, но прашањето било дали предметите ќе бидат „оставени во фиока“ или ќе бидат решени.
„Во самите институции, струјата што досега беше во втор план ја користи можноста да избие во прв план“, изјави Илиќ за Радио-телевизија Србија. Истовремено, тој нагласува дека уапсените и приведените лица се поврзани со до неодамна владејачката гарнитура, која ја ставила судската власт под своја контрола. Поради тоа, повеќе од една деценија, јавноста – со ретки исклучоци – немала можност да види дека обвинителствата и судовите си ја вршат работата непристрасно.
Илиќ смета дека е „неспорно“ оти поединци во полицијата и обвинителството преку своите постапки во изминатите денови „се обидуваат да ѝ се додворат на новата власт“, но додава дека „треба да се запрашаат каде биле досега“.
Вишото јавно обвинителство во Белград ги отфрли кривичните пријави против девет студенти, кои беа уапсени по масовниот антивладин протест кон крајот на јуни 2025 година. Тие беа обвинети за планирање уривање на уставниот поредок и за загрозување на безбедноста на Србија.
Нивниот адвокат, Александар Радојичиќ, наведува дека сега е „време да се отвори прашањето за одговорноста“ и да се утврди „кој ги следел овие млади луѓе – како и зошто – уште од јануари 2025 година“.
Конституирањето на новата власт ќе започне на 17 октомври со конститутивната седница на Народното собрание на Србија, со што започнува да тече рокот од 90 дена во кој избраните претставници треба да формираат влада. Истовремено, тече и временската рамка за избор на претседател на Републиката; по оставката на Вучиќ на 27 септември, претседателските избори мора да се одржат најдоцна до 28 декември.
ИЗДВОЕНИ
Компаниите ќе можат да исплаќаат плати и придонеси од сметките на „Алта банка“
Екс членот на ДИК, Субхи Јакупи, познат по бонусите што си ги поделил со колеги за избори, стана претседател на Управниот суд
Мицкоски ветува нов сопственик, Филипче предупредува за ризиците, се отвори темата за наводните врски на ДУИ со Алта банка Србија
Обвинителството и МВР без детали за фемицидот во Богданци, женските организации бараат истрага за пропустите на институциите
