Европската централна банка (ЕЦБ) ги покани граѓаните низ Европа да учествуваат во анкета за дизајнот на идните банкноти на еврото. Крајниот рок за гласање е 21 септември, а меѓу предлозите се мотиви како птици, реки и личности од европската култура, вклучително и композитори.
Досега гласале повеќе од девет милиони луѓе, а ЕЦБ ги повикува и останатите граѓани да го дадат своето мислење пред завршувањето на анкетата.
Ова е првпат јавноста да може да избира меѓу десет конкретни предлози за дизајн, кои значително се разликуваат од сегашните банкноти. Резултатите од анкетата ќе послужат како насока за Управниот совет на ЕЦБ при носењето на конечната одлука кон крајот на 2026 година, иако нема да бидат обврзувачки.
Новите банкноти би требало да се развиваат неколку години, а нивното постепено пуштање во оптек се очекува од 2029 година.
„Готовината не е само наследство од минатото. Таа е дел од секојдневниот живот на милиони Европејци“, изјави членот на Извршниот одбор на ЕЦБ, Пјеро Чиполоне, на настан посветен на иднината на банкнотите на еврото.
Готовината и понатаму е важна
Во оптек има повеќе од 31 милијарда банкноти на еврото, со вкупна вредност поголема од 1,6 трилиони евра, со годишен раст од околу три проценти. Во оптек се и повеќе од 150 милијарди монети на еврото.
Чиполоне нагласи дека готовината останува особено важна во ситуации кога електронските начини на плаќање не се достапни, како што се прекините во снабдувањето со електрична енергија или интернет врската.
Според истражувањето на ЕЦБ од 2024 година, сè поголем број Европејци сметаат дека е важно готовината да остане една од опциите за плаќање.
„Готовината нуди нешто што тешко се заменува: опиплива основа за стабилност и доверба. Таа е едноставна, ја штити приватноста и ја зачувува слободата на избор“, порача Чиполоне.
Покрај готовината пристигнува и дигиталното евро
Стратегијата на ЕЦБ не се однесува само на новите банкноти. Во план е и развој на дигитално евро, односно електронска форма на пари од централната банка која би била дополнување на готовината.
Првото издавање на дигиталното евро е можно во 2029 година, но тоа зависи од завршувањето на преговорите за европската легислатива до крајот на 2026 година.
„Инвестираме и во готовина и во дигитално евро. Тие две форми заедно ќе обезбедат Европејците да имаат пристап до пари од централната банка, како во физички, така и во дигитален формат“, изјави Чиполоне.
Една од клучните причини за новата стратегија е и зајакнувањето на стратешката автономија на Европската Унија. Според податоците на ЕЦБ од 2025 година, американските компании за картички Виза и Мастеркард учествуваат со 61 процент во сите плаќања со картички во еврозоната, како и во речиси сите прекугранични трансакции со картички.
