Европа се претвора во печка – зошто се загрева побрзо од било кој друг континент? Научниците предупредија: „Ова е само почеток“

Вториот рекорден топлотен бран што ги погоди Франција, Велика Британија, Шпанија, Италија и други земји за само еден месец се вклопува во загрижувачки тренд: во текот на изминатите три децении, Европа се затоплува побрзо од кој било друг континент.

Црвени предупредувања за екстремна топлина се издадени во Франција, Шпанија и други земји во западна и централна Европа, додека шумски пожари беснеат во Грција, а метеоролозите предвидуваат дека топлотниот бран ќе се интензивира дополнително во наредните денови, со температури во некои области над 40 степени Целзиусови.

Европа буквално врие под топлотна купола предизвикана од таканаречениот „омега блок“, масивен гребен со висок воздушен притисок што го зафатил континентот. Овој временски систем го заробува топлиот воздух од Сахара под себе како капак на експрес лонец. А директно под него е Франција, каде што температурите достигнаа 43 степени Целзиусови, што предизвика затворање на училишта, откажување на железнички линии и привремено затворање на нуклеарен реактор.

Европа се загрева најбрзо
Овој јунски омега блок на почетокот на летото е вториот голем топлотен бран што ја погоди Европа за само два месеци. Научниците предупредуваат дека со зголемувањето на глобалните температури, ваквите настани ќе се случат порано напролет, ќе траат подолго наесен и ќе станат поинтензивни.

Климатските промени, велат тие, се буквално „турбополнач“ за зголемување на температурите.

А Европа е континентот што се затоплува најбрзо во светот – се затоплува повеќе од двојно побрзо од глобалниот просек во последните 30 години, според податоците од Светската метеоролошка организација и Коперник, европската опсерваторија за набљудување на Земјата.

Просечните температури во Европа се зголемиле за околу 0,56 степени Целзиусови по деценија од средината на 1990-тите.

Зошто Европа се затоплува најбрзо
Емисиите на јаглерод диоксид и други стакленички гасови генерирани од човекот предизвикуваат долгорочен пораст на глобалните температури, правејќи ги топлотните бранови поинтензивни и подолготрајни.

Но, како што објавува „Њујорк тајмс“, локалните фактори одредуваат како таа вишок топлина се распределува низ целиот свет – и зошто температурите во некои региони растат побрзо од другите.

На далечниот север од Европа, потоплата атмосфера го топи морскиот мраз што некогаш покривал огромни делови од Арктикот. Тоа остава повеќе темни океански површини да ја апсорбираат сончевата енергија, дополнително забрзувајќи го затоплувањето во и околу Арктикот.
Контролата на загадувањето е уште еден фактор што предизвикува Европа да се затоплува толку брзо. Намалувањето на индустриските емисии имаше позитивно влијание врз квалитетот на воздухот, но исто така го намали и количеството на ситни честички во атмосферата – аеросоли – кои нормално рефлектираат дел од сончевото зрачење назад во вселената.
Исто така, има помалку снег што ја рефлектира сончевата енергија. Минатата година, површината под снег во Европа на врвот на сезоната беше околу една третина помала од просекот, според податоците на Коперникус. Ова значи дека повеќе земја останува изложена на директно загревање, особено во Скандинавија и европска Русија.

Овие промени на копно и море, исто така, го менуваат начинот на кој воздушните маси се движат над Европа, што би можело да доведе до почести екстремни топлотни бранови како овој.

„Двојниот млазен поток“
Разликата во температурата помеѓу топлиот екватор и студениот Северен Пол е еден од главните двигатели на временските обрасци на северната хемисфера. Но, како што Европа добива помалку снег секоја пролет и помалку мраз на север, таа разлика се намалува. Научниците покажаа во студија од 2020 година дека ова може да го промени текот на млазниот поток – моќен појас на западни ветрови што го управува времето – на начин што ги фаворизира долготрајните летни топлотни бранови над континентот.

Во последните децении, научниците, исто така, забележаа дека млазниот поток над Европа сè повеќе се дели на две гранки, создавајќи регион со слаби ветрови каде што топлината може да се зароби со денови.

Под нормални околности, млазниот поток дозволува свеж, поладен океански воздух од Атлантикот да тече кон Европа.

Но, кога се дели на две гранки, областа со висок притисок меѓу нив го нарушува нормалното движење на временските фронтови.

Затоа неколку жешки летни денови можат да се претворат во топлотен бран што трае со недели – со смртоносни последици. Во последните денови, 40 лица во Франција се удавија додека се обидуваа да се разладат од неподносливите температури.

Студија од 2022 година покажа дека речиси целото неодамнешно зголемување на фреквенцијата и интензитетот на топлотните бранови во Западна Европа е поврзано со овие таканаречени модели на „двојни млазни струи“. Сепак, научниците сè уште не се сигурни дали климатските промени предизвикани од човекот ги прават овие модели почести или подолготрајни.

За време на катастрофалниот топлотен бран во Европа во 2003 година, кој одзеде дури 70.000 животи низ целиот континент, двојниот млазен струе траеше 29 дена.