Долгите редици на границите ќе ја чинат Европа скапо: Може да остане без 41 милион туристи

Воведувањето на новиот Европски систем за влез/излез (EES) би можело да има сериозни последици за туризмот во Европа доколку се појават долги доцнења на граничните премини. Според најновото истражување на Светскиот совет за патување и туризам (WTTC), редовните чекања од три до четири часа би можеле да чинат дури 41 милион туристички пристигнувања и 45,4 милијарди долари туристички трошоци.

Анкетата, спроведена меѓу повеќе од 2.500 патници од Велика Британија, САД, Канада и Австралија, покажа дека значителен број туристи би се откажале од патување во Европа доколку долгите редици на границите станат вообичаени.

Околу една третина од испитаниците рекле дека под такви околности би ги избрале европските дестинации многу поретко или целосно би избегнувале патување.

Според проценките на WTTC, евентуалното намалување на интересот за европските дестинации би можело да доведе до големи загуби за туристичкиот сектор веќе во 2026 година. Иако патниците генерално ја поддржуваат модернизацијата на граничните процедури и зајакнувањето на безбедноста, нивната подготвеност за патување значително се намалува кога очекуваат да чекаат неколку часа на граничните премини.

Најголема загриженост изразија граѓаните на Обединетото Кралство, меѓу кои 39 проценти од испитаниците рекле дека чекањето подолго од три часа би ги одвратило од патување. Сличен став делат и патниците од Соединетите Американски Држави и Канада, додека процентот е малку помал кај Австралијанците.

Претседателката и извршен директор на WTTC, Глорија Гевара, оцени дека EES претставува важен чекор кон дигитализација и подобрување на безбедноста на европските граници, но предупреди дека е потребно да се обезбеди ефикасна имплементација на системот со цел да се избегнат прекини во патничкиот сообраќај.

Според неа, решенијата веќе постојат и вклучуваат дигитална регистрација на патници, подобри информации за туристите и целосна оперативна подготвеност на граничните служби.

Анкетата покажува дека мнозинството патници го поддржуваат новиот систем. Откако дознаа за неговото функционирање, речиси две третини од испитаниците изразија позитивен став кон EES, додека многу мал број изјавија дека имаат негативно мислење за биометриските контроли на границите. Тие ги издвојуваат поголемата безбедност, побрзите идни гранични преминувања и поголемата доверба во процедурите за контрола како главни предности.

Сепак, резултатите исто така укажуваат дека патниците не се доволно информирани. Повеќе од половина од анкетираните изјавија дека знаат малку или ништо за новиот систем, додека речиси половина не знаат низ кои процедури ќе треба да поминат при влегување во Шенген зоната.

Затоа, WTTC ги повикува европските земји да го забрзаат спроведувањето на дигиталните алатки за регистрација на патници, да започнат информативни кампањи на клучните пазари на извори и да обезбедат доволно технички и човечки ресурси на граничните премини.

Новиот EES систем, кој постепено се воведува на надворешните граници на Шенген зоната од октомври 2025 година, вклучува електронска евиденција за влезови и излези на граѓани на земји кои не се членки на Европската Унија. За време на првиот влез, се земаат биометриски податоци од патниците, додека последователните гранични преминувања треба да бидат значително побрзи. Сепак, претходната пракса покажа дека во периоди на зголемен сообраќај, на одредени гранични премини се јавуваат доцнења од неколку часа.

Последиците од имплементацијата на системот ги чувствуваат и македонските граѓани, особено кога патуваат во Грција, каде што во последните месеци на одредени гранични премини е забележано време на чекање од неколку часа. Во исто време, транспортниот сектор предупредува дека новите правила дополнително го комплицираат работењето на професионалните возачи и транспортери од регионот на Западен Балкан.