Американските сили го напуштаат Ирак по повеќе од две децении

Американските сили го завршуваат своето повлекување од Ирак, затворајќи поглавје од американското воено присуство што започна со инвазијата во 2003 година.

Планирано е последните американски војници да ги напуштат преостанатите бази до 30 септември.

Повлекувањето беше договорено во 2024 година за време на администрацијата на Џо Бајден, а се финализира од администрацијата на Доналд Трамп.

Заминувањето се случува во време кога Соединетите Држави се во војна со Иран.

Американските сили извршија инвазија на Ирак во 2003 година, го соборија режимот на Садам Хусеин и потоа со години се бореа против бунтовнички групи.

Американската војска се повлече од Ирак кон крајот на 2011 година, но се врати помалку од три години подоцна, по подемот на ИСИС. Тогаш, американските и сојузничките сили ѝ помогнаа на ирачката армија во борбата против оваа група.

Главните операции против ИСИС траеја од 2014 до 2017 година. На врвот на својата моќ, групата контролираше приближно една третина од Ирак и уби илјадници луѓе.

Иако ја загуби територијата и самопрогласениот „калифат“, нејзините „заспани ќелии“ никогаш целосно не исчезнаа.

Во последниве години, Ирак одржува блиски политички и воени врски и со САД и со Иран. Како резултат на тоа, неговата територија повремено стануваше бојно поле за конфликти меѓу двете страни. Во 2020 година, САД го убија еден од најмоќните ирански воени команданти, генералот Касем Сулејмани, во напад во близина на аеродромот во Багдад. Групите поврзани со Иран потоа извршија низа напади врз американските бази, што го поттикна Вашингтон да одговори со воздушни напади.

Оваа динамика продолжи и за време на овогодишниот конфликт во кој е вклучен Иран. Според извештаите, седум од 18-те американски војници кои загинаа во конфликтот, ги загубија животите во Ирак.

Последната жртва беше наредник од американската армија кој загина во јули за време на контролирана детонација на дрон во база во близина на Ербил.

Што останува по заминувањето на Американците? Повлекувањето на американските сили е широко поздравено од Ирачаните, но дел од населението и безбедносните претставници сметаат дека земјата сè уште не е целосно подготвена самостојно да ги преземе сите безбедносни одговорности.

„Сметаме дека, во овој момент, Ирак сè уште не е целосно подготвен да ја преземе одговорноста за безбедноста“, изјави Абдулрахман ал-Зобаи, сунитски племенски водач од Фалуџа – која некогаш беше упориште на отпорот против американските сили – додавајќи:

„Сите Ирачани се стремат кон целосен суверенитет и ниту еден Ирачанин не би го оспорил тоа. Сепак, верувам дека она од што стравуваат сите Ирачани е повлекувањето на коалицијата на ваков начин и создавањето безбедносен вакуум.“

Повлекувањето на САД ќе го означи крајот на повеќе од две децении воено присуство во Ирак, по прекинот во периодот меѓу 2011 и 2014 година. Истовремено, останува прашањето како заминувањето на американските сили ќе влијае врз односите меѓу ирачката држава, проиранските милиции и преостанатите ќелии на ИСИС.

Ирачките власти наведуваат дека односите со меѓународната коалиција ќе продолжат преку поинаква форма на соработка по повлекувањето.