Пријателската и топла средба меѓу „лидерот на слободниот свет“ Доналд Трамп и „авторитарните лидери“ Владимир Путин и Шји Џинпинг предизвика критики дома, каде што критичарите – кои веќе го критикуваат американскиот претседател за ставање поголем акцент на помпезноста отколку на суштината – велат дека невидениот самит во Кина ќе ги тестира границите меѓу корисната дипломатија и „играњето улога на диктатор“.
Средбата на претседателите на главните нуклеарни сили во светот – Русија, САД и Кина – во четврток во кинескиот град Шенжен, на маргините на самитот на Азиско-пацифичката економска соработка (АПЕК), е првата приватна средба на трите страни. На маса се многу важни прашања – од трговија до вештачка интелигенција до војните во Украина и Иран. Сите очи се насочени кон тоа што ќе произлезе од нивните разговори.
Трамп и Шји се сретнаа 13 минути претходно на маргините на самитот, а економските и безбедносните прашања беа главни теми на дискусија. Трамп претходно изјави дека претходната вечер, за време на државната вечера, седел до Шји и дека разговарале два часа. На Путин очигледно не му се допаднало ова. Неговиот советник Јуриј Ушаков се пожали дека Путин не може да разговара со Трамп бидејќи седеле на различни маси. А за време на заедничката фотосесија, Трамп стоеше веднаш до Шји, додека Путин седна од другата страна на Пенг Лијуан, до виетнамскиот претседател То Лам.
Подоцна, Трамп и Путин разговараа околу 40 минути. Нивната средба започна со срдечно ракување, а камерите забележаа необичен момент кога Трамп, приближувајќи се кон Путин, праша: „Кој е ова?“, а потоа се насмеа и додаде: „Тоа е мојот пријател“.
– Имаме одличен однос со години. Се познаваме долго време и мислам дека од ова можат да произлезат многу добри работи, или барем да се започне нешто – рече Трамп пред историскиот самит меѓу тројцата лидери.
Топлите, пријателски средби на Трамп со Путин и Шји го привлекоа вниманието на критичарите дома.
„Тој се однесува кон авторитарните лидери како кон пријатели“
Во ред е американските претседатели да се среќаваат со лидери на спротивставени земји. Но, средбите на Трамп со авторитарните лидери се невообичаени затоа што тој се однесува кон нив како кон пријатели, пишува анализа за CNN од Стивен Колинсон.
Симболиката на трилатералните разговори во Шенжен е впечатлива. Три големи сили, секоја од нив претендирајќи за хегемонија во својата поширока географска област, ќе испратат порака за доминација што намерно ги исклучува помалите и послабите држави. Сликата би била помалку впечатлива ако Трамп се прикаже себеси како лидер на слободниот свет кој се соочува со безмилосни автократи. Но, претседателот покажува презир кон сојузниците на Америка и се восхитува на цврстото владеење на Шји и Путин. Тој често го оправдува нивното однесување или се обидува да не ги вознемири, пишува Колинсон.
„Тој му нуди на Путин појас за спасување, го опсипува Шји со пофалби“
За потсетување, пред да замине за Кина, Трамп тврдеше дека Путин ја ублажува војната во Украина и дека може да биде „многу построг“ – а да не го спомнуваме „договорот на векот“ за дизелот или поканата за самитот на Г20 во Мајами во декември. Тој исто така објасни дека не се соочува со Пекинг поради скандалот со шпионажа во Nvidia со напредни чипови затоа што „не мислам дека сакате да ја навредите Кина пред да одите таму“.
Постои тенка линија помеѓу разговорот со непријателите на Америка и попуштањето пред нив, пишува Колинсон.
Самитот во Шенжен би можел да ги тестира границите помеѓу корисната дипломатија, насочена кон намалување на тензиите меѓу големите сили, и диктаторското играње улоги меѓу двајцата моќни мажи и американскиот претседател кој би сакал да биде еден од нив. Претходните самити на Трамп со Си, Путин и севернокорејскиот лидер Ким Џонг Ун, со кои потенцијално би можел повторно да се сретне, изгледаа спектакуларно, но донесоа малку конкретни резултати. Не се очекуваат значајни пробиви ниту во Шенжен, рече Колинсон.
„Дали оваа средба со Путин и Шји е во национален интерес на Соединетите Американски Држави? Размислете за симболиката. Трамп му нуди спас на Путин, кој е изолиран речиси пет години поради неговата агресија во Украина. Тој го обсипува Шји со пофалби, што, според мене, е токму спротивното од она што треба да го каже за Шји, кој е противник на Соединетите Американски Држави“, изјави за Си-Ен-Ен поранешниот амбасадор на САД во Кина, Николас Бернс.
Ослабената позиција на Трамп
Експертите, исто така, истакнуваат дека Трамп дојде во Кина ослабен, по дебаклот на републиканците на среднорочните избори за американскиот Конгрес. Како домаќин на самитот, Шји ќе се обиде да ги искористи политичките слабости на Трамп, пишува Колинсон.
– Кинезите навистина гледаат дека Трамп е значително ослабен, прво од резултатите од среднорочните избори, а потоа и од проблемите поврзани со технолошките прашања што се појавија во последните денови. Тоа сигурно ќе ги охрабри Кинезите ако Трамп се обиде да изврши притисок врз нив – изјави за Си-Ен-Ен Стив Цанг, директор на Кинескиот институт на Универзитетот СОАС во Лондон.
Цанг, сепак, додаде дека Шји нема да биде груб, бидејќи сака да одржува добри односи, „без оглед на тоа какви се неговите лични чувства кон Трамп“.
Trump to Putin:
Who is he? It’s my friend. Nice to see you. https://t.co/WXoYtBzfLi
— Clash Report (@clashreport) November 19, 2026












