Шокантна појава во океаните сега може да се види од вселената

Според проценките на Програмата на Обединетите нации за животна средина (UNEP), секоја година во океаните завршуваат повеќе од 11 милиони тони пластика. Голем дел од овој отпад не останува на местото каде што првично навлегол во морето, а наместо тоа, океанските струи го пренесуваат на големи растојанија, а во одредени делови од океанот, тој постепено се наталожува во масивни пловечки маси, познати како „отпадни дамки“.

Овие дамки се формираат во рамките на големи, кружни системи на океански струи, наречени вртлози. Поттикнати од ветровите и ротацијата на Земјата, овие струи предизвикуваат пловечкиот отпад постепено да се собира во централните делови на овие системи. Таму, отпадот останува заробен и се наталожува, понекогаш со години. Постојат пет вакви големи зони: во Северниот и Јужниот Тихи Океан, Северниот и Јужниот Атлантик и во Индискиот Океан.

Иако често се замислуваат како огромни острови од ѓубре, овие дамки од отпад не се цврсти маси по кои би можело да се чекори, ниту пак се секогаш видливи од површината на морето. Напротив, станува збор за пространи области каде што концентрацијата на отпад е значително поголема отколку во околните води. Голем дел од овој отпад се состои од ситни парчиња пластика и микропластика – честопати толку мали што не можат да се видат со голо око.

Покрај нив, можат да се најдат и поголеми предмети, како што се отфрлени рибарски мрежи, пластична амбалажа и други предмети фрлени од луѓето, кои завршиле во морето. Најголемата и најпознатата ваква акумулација е „Големата пацифичка дамка од отпад“, (Great Pacific Garbage Patch) лоцирана во Северниот Тихи Океан, помеѓу Хаваи и Калифорнија. Се проценува дека таа зафаќа површина од приближно 1,6 милиони квадратни километри – што е околу три пати повеќе од површината на Франција – и содржи околу 79.000 тони пластика.

Особено загрижувачки е фактот што голем дел од овој отпад се состои од ситни честички кои исклучително тешко се отстрануваат од морето, како и од отфрлена рибарска опрема, што претставува опасност за морскиот свет.

Згора на тоа, оваа масивна акумулација на отпад можеби остава необична трага, која е видлива дури и од вселената. Во текот на последните две децении, областа од Тихиот Океан помеѓу Хаваи и Калифорнија постепено ја менува бојата. Водата добива сè поинтензивни нијанси на сина и зелена боја, а научниците сметаат дека една од причините за тоа би можело да биде зголеменото количество микропластика.

На ова укажува истражување спроведено од научници од Универзитетот во Берген, Норвешка, објавено во списанието Communications Earth & Environment. Истражувачите анализирале сателитски снимки од периодот помеѓу 2002 и 2022 година и забележале дека, во рамките на областа позната како „Голема пацифичка дамка од отпад“ (Great Pacific Garbage Patch), сините и зелените нијанси се поизразени во споредба со околните води. Тие заклучиле дека тоа би можело да се должи на огромното количество присутна пластика.