Во текот на четвртокот, европските авиокомпании и аеродроми беа цел на низа закани за поставени бомби. Во еден ист ден, најмалку 21 лет беа погодени од овие настани, а безбедносните предупредувања се проширија во повеќе земји. Во речиси секој случај, надлежните органи проценија дека заканите бараат итна реакција. Некои патнички авиони мораа да ги променат своите рути, додека во Италија беа кренати борбени авиони за да ги придружуваат леталата сè до нивното слетување.

Еден значаен исклучок беше лондонскиот аеродром „Хитроу“, каде што заканата не предизвика воведување безбедносни мерки од истото ниво.

Иако подоцна беше потврдено дека сите предупредувања биле лажни, нивниот број и истовременото појавување предизвикаа загриженост кај европските безбедносни служби. Особено се поставува прашањето дали овие закани се дел од организирана кампања чија цел е ширење страв и попречување на воздушниот сообраќај низ Европа.

Зошто постои сомнеж кон Русија?

Според Би-Би-Си (BBC), истовремените закани за бомби поттикнаа шпекулации дека тие би можеле да бидат дел од руска кампања на хибридно војување против западните земји. Хибридното војување опфаќа активности како што се сајбер-напади, саботажи, кампањи за ширење дезинформации и други форми на притисок кои не вклучуваат директен воен конфликт. Ваквите операции често се изведуваат на начин што го отежнува утврдувањето на одговорноста, а нивниот интензитет обично останува под прагот што би го активирал механизмот за колективна одбрана на НАТО.

Сомнежите за можна руска вмешаност не произлегуваат само од овие најнови закани. Во последните месеци, Европа се соочи со низа инциденти кои отворија прашања за безбедноста на критичната инфраструктура.

Би-Би-Си укажува на сајбер-напади и мистериозна појава на дронови над чувствителни локации, како и на неодамнешни хакерски напади насочени кон системите за ладење во супермаркети низ неколку европски земји.

Меѓу споменатите случаи е и еден сомнителен инцидент на полската граница со Русија. Посебно внимание привлече нападот со беспилотно летало врз германскиот аеродром Лајпциг/Хале во август – инцидент за кој германскиот министер за внатрешни работи јавно ја обвини Москва.

Дали постои мотив за попречување на европскиот воздушен сообраќај?

Едно можно објаснување, кое го разгледува Би-Би-Си (BBC), е дека ваквата кампања би можела да послужи како форма на притисок врз европските нации поради нивната поддршка за Украина. Москва долго време ги обвинува НАТО и западните сојузници дека учествуваат во конфликтот преку обезбедување воена, финансиска и разузнавачка помош за Киев. Истовремено, во последните месеци, украинските напади со беспилотни летала предизвикаа нарушувања на руските аеродроми, додека западните санкции го ограничуваат пристапот на руските авиокомпании до европскиот воздушен простор.

Поради тоа, некои руски блогери отворено сугерираа дека и западните земји треба да почувствуваат слични последици. Сепак, постои голема разлика помеѓу таквите изјави и конкретната одговорност за заканите со бомби.

Според податоците до четвртокот вечерта, не се пронајдени цврсти докази што би ги поврзале заканите со Русија, Иран или која било група што дејствува во нивно име, нагласуваат од Би-Би-Си.

Невообичаена порака од Рим отвори нова трага

Сепак, еден детал привлече посебно внимание. Во четвртокот наутро, управата на аеродромите во Рим добила електронска порака со закани за поставени бомби на два лета кон италијанската престолнина.

Испраќачите се претставиле како „Борци на машката држава“ (Fighters of the Male State), тврдејќи дека нивна цел е „феминистичкиот режим“. Во пораката се заканиле дека ќе го „обојат небото во црвено“ со експлозии и изјавиле дека сакаат да „остават трага во историјата“.

Според Би-Би-Си, името употребено во пораката би можело да се однесува на руска екстремистичка група позната како „Машка држава“ (Muzhskoye gosudarstvo), која промовирала радикални мизогинистички и ултранационалистички ставови. Групата била забранета од суд во Москва во 2021 година, но продолжила да собира голем број следбеници на платформата „Телеграм“. По почетокот на руската инвазија врз Украина во 2022 година, каналите поврзани со оваа група изразиле поддршка за руската воена операција.

Сепак, самиот потпис во заканувачката порака не претставува доказ дека членовите на таа група се навистина одговорни. Можно е некој друг да го искористил името на организацијата за да го прикрие сопствениот идентитет, да ги доведе истражителите во заблуда или намерно да го насочи сомнежот кон Русија.

Истражителите се соочуваат со тешка задача

За европските полициски сили и безбедносни служби, сега е од клучно значење да се утврди дали предупредувањата се поврзани и кој ги испратил. Дури и ако заканите се дел од една координирана операција, идентификувањето на организаторите може да биде тешко, со оглед на можноста за прикривање на дигиталните траги и користење лажни идентитети.

Русија можеби има мотив за предизвикување пречки во европскиот транспорт, а името на една екстремистичка група, споменато во порака испратена до Рим, нуди можна трага. Сепак, ниту една од овие околности, сама по себе, не ја потврдува одговорноста на Москва.

ИЗДВОЕНИ

ПОВРЗАНИ ОБЈАВИПОВЕЌЕ ОД АВТОРОТ