Бабите и дедовците честопати се многу попопустливи кон своите внуци отколку што биле кон сопствените деца. Истражувањата покажуваат дека постои научно објаснување за ова однесување.
Дали додека растевте важеа строги правила за слатки и гледање телевизија, а сега вашите родители им дозволуваат на внуците речиси сè? Ако ова сценарио ви звучи познато, не сте единствените – а постои и научно објаснување за оваа промена, пренесува „Родители“.
Истражувачот д-р Нил К. Шах укажува на „Хипотезата за бабата“ (Grandmother Hypothesis), долгогодишна теорија во еволутивната биологија. Таа потекнува од есејот на Питер Медавар од 1952 година и оттогаш е дополнително развиена од други истражувачи.
Теоријата се обидува да објасни зошто луѓето се еден од ретките видови кај кои женките живеат со децении откако ќе ја изгубат способноста за репродукција.
Една водечка хипотеза сугерира дека бабите кои помагале во одгледувањето на внуците обезбедувале еволутивна предност за целото семејство. Нивната помош им овозможувала на мајките да имаат повеќе деца во пократки временски интервали. Со текот на времето, овој модел придонел за продолжување на човечкиот животен век, пренесува хрватски „Индекс“.
Што открива „мозокот на бабата“?
Д-р Шах исто така ја цитира студијата од Универзитетот Емори од 2021 година. Тим антрополози ги скенирал мозоците на 50 баби додека тие гледале фотографии од своето внуче, од непознато дете, од непознат возрасен човек и од сопственото возрасно дете. Кога бабите гледале фотографии од своите внуци, се активирале мозочните региони поврзани со емоционалната емпатија. Тоа е способност да се доживеат чувствата на друго лице, а не само тие рационално да се разберат. Гледањето фотографии од внуците поттикнувало специфичен вид емпатија што создава чувство дека бабата точно знае како се чувствува детето.
„Ова укажува на една работа: дека бабите се биолошки програмирани да го чувствуваат она што го чувствуваат нивните внуци додека комуницираат со нив“, објасни Џејмс Рилинг, водечкиот автор на студијата.
Иако студијата не опфатила баби од целиот свет, таа е една од првите што ја истражуваат невролошката основа на силната врска меѓу бабите и дедовците и нивните внуци.
Зошто попустливоста не мора да биде лоша работа?
На родителите им е познато сценариото во кое бабата или дедото ги прекршуваат правилата. На пример, додека родителот се обидува да го убеди детето – кое е пребирливо во исхраната – да јаде зеленчук, бабата може дискретно да му подари банкнота под масата. Кога ќе ги прашаат како можат да го прават тоа откако и самите некогаш инсистирале на строги правила, одговорот често е едноставен: „Тоа е поинаку. Сега сум баба“.
Истражувањата покажуваат дека родителите не треба да го доживуваат ова негативно. Бабите и дедовците ги избегнуваат исцрпувачките аспекти на родителството – како што е секојдневната дисциплина – и главно учествуваат во радосните моменти.
Ова може да биде корисно и за децата и за родителите. Децата кои се блиски со своите баби и дедовци обично се емоционално постабилни и имаат помалку проблеми во однесувањето, а некои од овие придобивки се задржуваат и во зрелоста.
Од друга страна, активниот однос со внуците им дава на многу баби и дедовци чувство на цел и поврзаност, што позитивно влијае на нивното здравје. Тоа не значи дека сите правила се неважни.
Родителите сепак ја имаат последната реч за клучните прашања, како што се алергиите на храна или безбедноста. Сепак, кога станува збор за дополнителна приказна пред спиење или уште една порција десерт, ситуацијата не бара конфликт.
Заемно корисна врска
Следниот пат кога бабата ќе му понуди на детето уште една топка сладолед или дедото ќе му дозволи да остане будно малку подолго, можеби нема ни да биде потребна реакција.
Истражувањата сугерираат дека попустливоста што ја покажуваат бабите и дедовците не е неуспех во родителството, туку длабоко вкоренета човечка особина што им помогнала на семејствата да опстанат илјадници години.
Оваа врска е заемно корисна. Децата добиваат емоционална стабилност, додека бабите и дедовците наоѓаат радост, цел и виталност. Семејствата во кои децата имаат грижливи баби и дедовци што повремено им угодуваат, можат да се сметаат за среќни, бидејќи таквиот однос носи придобивки за сите.
